معرفت فلسفی، سال 1405، جلد بیست و سوم، شماره چهارم، پیاپی 92، تابستان, صفحه‌ها 7-26

    تحلیل چیستی و چگونگی کثرت و وحدت در حقیقت هستی با توجه به قبول حرکت قطعیه در نظام فلسفی صدرایی

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    ✍️ سیدرضا سیداحمدلواسانی / دانشجوی دکتری الهیات و معارف اسلامی دانشگاه قم / Reza_lvsn@yahoo.com
    سیدمحمدمهدی نبویان / استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم، قم، ایران / smm.nabavian@yahoo.com
    مهدی منفرد / دانشیار گروه فلسفه دانشگاه قم / mmonfared86@gmail.com
    dor 20.1001.1.17354545.1405.23.4.8.3
    doi Registering DOI...⏳
    چکیده: 
    یکی از مسائل مهم که در فلسفۀ اسلامی کانون توجه اندیشمندان بسیاری قرار گرفته، کثرت در هستی است که بر اساس مبانی مختلف نحله‌های فلسفی، تبیین‌های متفاوتی از چگونگی این کثرت ارائه گردیده است. تقریرهای متعددی نیز بر اساس آراء صدرالمتألهین در مورد این مهم بیان شده است. لیکن تأثیر حرکت قطعیه بر مبانی نظری حکمت متعالیه در تبیین و تقریر چگونگی وحدت و کثرت و صدور آن از خداوند در تقریرات مغفول مانده است. ازاین‌رو ما در این پژوهش درصدد هستیم با تحقیقی بنیادین و با تکیه بر تحلیل اصول اساسی و نظرات خاص و بدیع نظام منسجم صدرایی دریابیم که با توجه خاص بر تأثیر حرکت قطعیه در نظام فلسفی صدرا چه تقریری از چیستی و چگونگی هستی و ارتباطش با خالق به دست خواهد آمد. در این تقریر، حقیقت هستی با وجودی واحد و بسیط‌الحقیقه که در عین وحدت شامل کل الاشیاء است، «آن» به «آن» با اراده خداوند ایجاد می‌شود، به‌نحوی‌که در هر «آن» وجودی غیر از وجود قبل و بعد را دارا خواهد بود. ازاین‌رو نه‌تنها در وجود و حدوث خود نیازمند خالق است؛ بلکه در بقاء «آن» به «آن» خود نیز، محتاج خلق خالق هستی است.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    An Analysis of the Nature and How-Multiplicity-and-Unity Run in the Reality of Being, in the Light of Traversing Motion within the Sadrian Philosophical System
    Abstract: 
    One of the important issues that has been the focus of many thinkers in Islamic philosophy is the multiplicity in existence. Based on the different foundations of philosophical schools, various explanations have been presented regarding how such a multiplicity is possible. Several formulations have also been offered based on the views of Sadr al-Muta’allihin concerning this important matter. However, the influence of traversing motion as per the theoretical foundations of the Transcendent Wisdom in explaining and formulating the how-possibility of unity and multiplicity, and its emanation from God, has been neglected in these formulations. Therefore, in this research, we intend -through fundamental inquiry and by relying on the analysis of the essential principles and the innovative views of the coherent Sadrian system- to determine what formulation of the nature and how-possibility of existence, and its relationship with the Creator, emerges when special attention is paid to the influence of traversing motion within Sadra’s philosophical system. In this exposition, the reality of existence is presented as a single and absolutely simple Being (Basīt al-haqiqah) which, despite its unity, encompasses all things. It is created ‘moment by moment’ by the Will of God, in such a way that at each ‘moment,’ it possesses an existence different from the preceding and succeeding ones. Consequently, not only is it in need of a Creator for its existence and origination, but it also depends on the Creator for its ‘moment by moment’ persistence.
    References: 
    References: 
    • آشتیانی، مهدی (1377). اساس التوحید. تهران: امیرکبیر.
    • ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404ق). الشفاء الطبیعیات. تصحیح سعید زاید. قم: کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی.
    • ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1383). الاشارات و التنبیهات، مع الشرح لنصیرالدین طوسی و شرح الشرح لقطب الدین رازی. قم: البلاغۀ.
    • بهمنیار، بن مرزبان‌ (1349). التحصیل. تهران: دانشگاه تهران.
    • ذبیحی، محمد (1386). فلسفۀ مشاء. تهران: سمت.
    • راغب اصفهانی، حسین ‌بن ‌محمد (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. تحقیق صفوان عدنان. بیروت: دارالقلم.
    • سجادی، سیدجعفر (1357). فرهنگ معارف اسلامی. تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.
    • سهروردی، شهاب‌الدین (1355). مجموعه مصنفات. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفۀ ایران.
    • صدرالمتالهین (بی‌تا ـ د). تعلیقه بر حکمۀ الاشراق. چاپ سنگی.
    • صدرالمتألهین (1360). الشواهد الربوبیه. مشهد: مرکز نشر دانشگاهی.
    • صدرالمتألهین (1361الف). ایقاظ النائمین. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفۀ ایران.
    • صدرالمتألهین (1361ب). العرشیه. تهران: مولی.
    • صدرالمتألهین (1363الف). مفاتیح الغیب. تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    • صدرالمتألهین (1363ب). المشاعر. تهران: طهوری.
    • صدرالمتألهین (1375). مجموعه رسائل فلسفی. تهران: حکمت.
    • صدرالمتألهین (1378الف). رساله فی الحدوث. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
    • صدرالمتألهین (1378ب). المظاهر الالهیه. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
    • صدرالمتألهین (1379). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار.
    • صدرالمتألهین (1381). المبدأ و المعاد. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
    • صدرالمتألهین (1391). شرح اصول الکافی. تهران: مکتبۀ المحمودی.
    • صدرالمتألهین (1981م). الحکمۀ المتعالیۀ فی الاسفار العقلیۀ الاربعۀ. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • صدرالمتألهین (بی‌تا ـ الف). تعلیقه بر الهیات شفا. تهران: بنیاد حکمت صدرا.
    • صدرالمتألهین (بی‌تا ـ ب). شرح الهدایۀ الاثیریه. چاپ سنگی.
    • صدرالمتألهین (بی‌تا ـ ج). الرسائل. قم: مصطفوی.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (1434ق). نهایة الحکمة. قم: مؤسسۀ النشر الاسلامی.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین‌ (1412ق). علی و الفلسفه الالهیه. قم: بعثت.
    • عباسی، علی و حیدری، جلال (1401). بررسی نحوه صدور کثرت از وحدت از دیدگاه ملاصدرا. حکمت اسلامی، 97(4) 97ـ114.
    • عبودیت، عبدالرسول (1390). درآمدی به نظام حکمت صدرایی. تهران: سمت.
    • فصیحی دستجردی، زهرا (1388). دیدگاه ملاصدرا و افلوطین درباره صدور کثیر از واحد. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد فلسفۀ غرب. اصفهان: دانشگاه اصفهان.
    • فیاضی، غلامرضا (1394). تعلیقه بر نهایۀ الحکمۀ. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
    • مطهری، مرتضی (1388). مجموعه آثار. تهران: صدرا.
    • معلوف، لوئیس (1387). المنجد فی اللغۀ. قم: دارالعلم.
    • نبویان، سیدمحمدمهدی (1395). جستارهایی در فلسفۀ اسلامی: مشتمل بر آراء اختصاصی آیت‌الله فیاضی. قم: حکمت اسلامی.
    • یثربی، سیدیحیی (1386). حکمت اشراق سهروردی. قم: بوستان کتاب.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    سیداحمدلواسانی، سیدرضا، نبویان، سیدمحمدمهدی، منفرد، مهدی. (1405) تحلیل چیستی و چگونگی کثرت و وحدت در حقیقت هستی با توجه به قبول حرکت قطعیه در نظام فلسفی صدرایی. فصلنامه معرفت فلسفی، 23(4)، 7-26 https://doi.org/10.22034/marefatfalsafi.2026.5003478.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    سیدرضا سیداحمدلواسانی؛ سیدمحمدمهدی نبویان؛ مهدی منفرد."تحلیل چیستی و چگونگی کثرت و وحدت در حقیقت هستی با توجه به قبول حرکت قطعیه در نظام فلسفی صدرایی". فصلنامه معرفت فلسفی، 23، 4، 1405، 7-26

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    سیداحمدلواسانی، سیدرضا، نبویان، سیدمحمدمهدی، منفرد، مهدی.(1405) 'تحلیل چیستی و چگونگی کثرت و وحدت در حقیقت هستی با توجه به قبول حرکت قطعیه در نظام فلسفی صدرایی'، فصلنامه معرفت فلسفی، 23(4), pp. 7-26

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    سیداحمدلواسانی، سیدرضا، نبویان، سیدمحمدمهدی، منفرد، مهدی. تحلیل چیستی و چگونگی کثرت و وحدت در حقیقت هستی با توجه به قبول حرکت قطعیه در نظام فلسفی صدرایی. معرفت فلسفی، 23, 1405؛ 23(4): 7-26