معرفت فلسفی

در میان متفکرین اسلامی به رابطه اخلاق و هنر به‌صورت پراکنده پرداخته‌شده است و آیت الله مصباح یزدی از معدود متفکران اسلامی است که با تفصیل و وضوح بیشتری به تبیین زوایای مختلف رابطه اخلاق و هنر پرداخته‌اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین اندیشه ایشان در باب اخلاق هنر اختصاص یافت و با روش توصیفی تحلیلی انجام گرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که از منظر ایشان راﺑﻄﮥ زﯾﺒﺎﯾﯽ و ﻫﻨﺮ با ارزش اخلاقی را ﺑﺎ ﺗﺄﻣﻞ در نسبت مستقیم زﯾﺒﺎﯾﯽ با کمال انسان، ﺑﻬﺘﺮ می‌توان تحلیل کرد. ایشان مولفه هایی مانند هنرمند، اثر هنری، قالب هنری، محتوای هنری و مخاطب هنر را در ارزش‌گذاری اخلاقی هنر موثر می‌دانند و هنر را عاملی برای تزکیه و تربیت انسان معرفی می کنند. بر این اساس اصول اخلاقی متعددی که ناظر به فعل هنری است قابل بیان است. اصولی مانند مسئولیت‌پذیری اخلاقی، مقدس بودن فعل هنری، تناسب قالب و محتوا با هدف اخلاق، رعایت مراتب‌انسانی در فعل هنری، رعایت چارچوب احکام الهی در خلق هنری و رعایت قاعده اهم و مهم اخلاقی در فعل هنری. متناسب با این اصول وظایف مشخصی به عهده هنرمند خواهد بود و به این طریق می توان در تزاحمات اخلاقی به راهکارهای مشخص دست پیدا کرد.