The Theory of Mind–Body Dualism in Sankhya Philosophy
Article Type:
Research
Writers:
✍️ Saeed Geravand 
/ associate professor of religions and mysticism, Dept. of religions and mysticism, Azarbaijan Shahid Madani University / geravand_s@yahoo.com
/ associate professor of religions and mysticism, Dept. of religions and mysticism, Azarbaijan Shahid Madani University / geravand_s@yahoo.comSalva Rokhsari Dolatabad / M.A. holder of religions and mysticism, Dept. of religions and mysticism, Azarbaijan Shahid Madani University / salvarokhsary@gmail.com
Abstract:
Among Eastern philosophies, one of the most ancient traditions that features the theory of mind-body dualism and the relationship between the two is the Sāṃkhya philosophy. In Sāṃkhya philosophy, the mind is a fundamental element that utilizes both cognitive power (Purusa) and that of motion (Prakrti). Without the guidance of the mind, none of the cognitive organ and that of motion are capable of performing their functions. In Sāṃkhya philosophy, the fundamental principle underlying the body is Prakṛti, that is, the metaphysical ground of all this-worldly elements; therefore, the metaphysical foundation of the mind also lies within the element of Prakṛti. In Sāṃkhya philosophy, the body is also part of the realm of Prakṛti. Thus, the mind and the body belong to a single metaphysical substance. In this philosophy, one of the types of relationship between the mind and the body is the acceptance of causality and the interaction between the mind and the body.
The research findings indicate that Sāṃkhya philosophy, among Eastern philosophies, has succeeded in resolving one of the fundamental challenges of the mind-body dualism theory; because in this philosophy, the mind is a part of the world of Prakṛti. Therefore, the mind can directly be the cause of bodily actions. Consequently, the major shortcomings that troubled the theory of substance dualism -namely, explaining the relationship between the mind and the body and the possibility of reflecting the objective world within the realm of the mind- have been efficiently explained and analyzed in Sāṃkhya philosophy.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :نظریۀ دوگانهانگاری ذهن و بدن در فلسفۀ سانکهیه
Abstract:
در مجموعه فلسفه‌های شرق یکی از کهن‌ترین فلسفه‌هایی که نظریۀ دوگانهانگاری ذهن و بدن و نسبت میان این دو در آن حضور دارد فلسفۀ سانکهیه است. در فلسفۀ سانکهیه، ذهن عنصری است بنیادین که هم از عناصر معرفتی استفاده می‌کند و هم از عناصر حرکتی. بدون هدایت ذهن هیچ‌کدام از اندام‌های معرفتی و حرکتی قادر نیستند به انجام وظایف خود بپردازند. در فلسفۀ سانکهیه اصل بنیادینی که در پس بدن نهفته است، پرکریتی است؛ یعنی بنیاد متافیزیکی تمام عناصر این‌جهانی، ازاین‌رو بنیاد متافیزیکی ذهن هم در عنصر پرکریتی قرار دارد. در فلسفۀ سانکهیه، بدن هم بخشی از قلمرو پرکریتی است. بدین‌ترتیب، ذهن و بدن به یک جوهر متافیزیکی تعلق دارند. در این فلسفه یکی از انواع نسبت‌ها میان ذهن و بدن، پذیرش مسئلۀ علیت و تعامل ذهن و بدن است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که فلسفۀ سانکهیه در مجموعه فلسفه‌های شرق، توانسته یکی از چالش‌های اساسی نظریۀ دوگانهانگاری ذهن و بدن را حل کند؛ زیرا در این تفکر فلسفی، ذهن بخشی از جهان پرکریتی است. ازاین‌رو ذهن می‌تواند به‌طور مستقیم علت کنش‌های بدنی باشد. بنابراین، کاستی‌های عمده‌ای که نظریۀ دوگانهانگاری جوهری را با مشکل مواجه می‌کردند، یعنی تبیین نسبت ذهن و بدن و امکان انعکاس جهان عینی در عالم ذهن، در فلسفۀ سانکهیه به شکلی کارآمد تبیین و تحلیل شده‌اند.
References:
- چاترجی، ساتیش چاندرا (1384). معرفی مکتب‌های فلسفی هند. ترجمۀ فرناز ناظرزاده کرمانی. قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان.
- راداکریشنان، سروپالی (1382). تاریخ فلسفۀ شرق و غرب. ترجمۀ خسرو جهانداری. تهران: علمی و فرهنگی.
- ریونز کرافت، ایان (1387). فلسفۀ ذهن، یک راهنمای مقدماتی. ترجمۀ حسین شیخ‌رضائی. تهران: صراط.
- شایگان، داریوش (1389). ادیان و مکتب‌های فلسفی هند. تهران: امیرکبیر.
- کریمی، مهدی (1389)، مقایسۀ انسان‌شناسی اسلامی با مکتب یوگا ـ سانکهیه. معرفت ادیان، 1(2)، 23-46.
- کریمی، محمد و همکاران (1401). تحلیل اوصاف ذاتی نفس در دو نظام فلسفی مشاء و سانکیه. فلسفه تحلیلی، (41) 269-296.
- گراوند، سعید و همکاران (1403). نقد و بررسی نظریه‌های معرفت در مکتب فلسفی سانکهیه. معرفت ادیان، 15(4)، 121-137.
- ابوالفضل محمودی (1386). درشنه‌های هندی و براهین اثبات وجود خدا. پژوهش‌های فلسفی ـ کلامی، 9(2)، 189-207.
References:
- Bhaduri, sadananda (1947). studies in Nyaya –vaisesika Metaphisics. poona: Motillal Publication.
- Chatterjee, Chandra (1950). the Nyaya Theory of knowledge. cacutta: Motillal Publication.
- Dasgupta, Surendranath (1963). A History of Indian Philosophy. V.2. Motilal Banarsidass publication.
- Dasgupta, Surendranath (1963). A History of Indian Philosophy. V.1. Motilal Banarsidass publication.
- Jackson, Frank (1982). Epiphenomenal qualia. Philosophical Quarterly, 32, 36-127.
- Kaith, berriedal (1918). The Samkhya system, vikas Publishing House. PVT LTD, Delhi, Calcutta.
- Kripke, Saul (1973). Naming and Necessity. Cambridge: Harvard University Press.
- Madhvacaya,sri (1933). The Commentary of sankhya Sutra. New Delhi: Motillal Publication.
- Nagel, Thomas (1974). What is it like to be a bat. The Philosophical Review, 83(4), 435-450.
- Pandiya, Deepak (1953). Indian philosophy. New Belhi: Oxford University Press.
- Potter, Karel (1981). Encyclopedia of Indian Philosophies. Advaita Vedānta, Motilal Banarsidass publication.
- Radhakrishnan, Sarvapali (1930). Indian philosophy. V.1-2. New Belhi: Oxford University Press.
- The sankhya karika(1955), An Exposition of The System of kapila, Translated by John Davies, USA puplishing, Calcutta.hia
- The sankhya Sutra (1955). An Exposition of The System of kapila. Translated by John Davies, Vikas Publishing House, PVT LTD, Delhi: Calcutta.
- Torwesten, Hans (1994). Vedanta Heart Of Hinduism. New York, New Delhi: Motillal Publication.
- Wilson, M.D (1978). The Philosophical mind. London: Routledge.
- Zimmer, Heinrich (1990). Philosophies Of India. Delhi: Motillal Publication.
Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Geravand , Saeed, Rokhsari Dolatabad, Salva. (2026) The Theory of Mind–Body Dualism in Sankhya Philosophy. Ma`rifat Falsafi, 24(1), 65-79 https://doi.org/10.22034/marefatfalsafi.2026.5003640.
Saeed Geravand ; Salva Rokhsari Dolatabad."The Theory of Mind–Body Dualism in Sankhya Philosophy". Ma`rifat Falsafi, 24, 1, 2026, 65-79
Geravand , S, Rokhsari Dolatabad, S.(2026) 'The Theory of Mind–Body Dualism in Sankhya Philosophy', Ma`rifat Falsafi, 24(1), pp. 65-79
