TY  - JOUR
    ID  - 5003640
    TI  - نظریۀ دوگانه‌انگاری ذهن و بدن در فلسفۀ سانکهیه
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 4
    LA  - fa
    SN  - 1735-4545
        AU  - Geravand , Saeed
      AD  - دانشیار - ادیان و عرفان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
          AU  - Rokhsari Dolatabad, Salva
      AD  - 
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 24
    IS  - 1
    SP  - 65
    EP  - 79
  KW  - فلسفه سانکهیه
KW  - فلسفه ذهن
KW  - دوگانهانگاری ذهن و بدن
KW  - ذهن
KW  - بدن
    DO  - 10.22034/marefatfalsafi.2026.5003640
    AB  - در مجموعه فلسفه‌های شرق یکی از کهن‌ترین فلسفه‌هایی که نظریۀ دوگانه‌انگاری ذهن و بدن و نسبت میان این دو در آن حضور دارد فلسفۀ سانکهیه است. در فلسفۀ سانکهیه، ذهن عنصری است بنیادین که هم از عناصر معرفتی استفاده می‌کند و هم از عناصر حرکتی. بدون هدایت ذهن هیچ‌کدام از اندام‌های معرفتی و حرکتی قادر نیستند به انجام وظایف خود بپردازند. در فلسفۀ سانکهیه اصل بنیادینی که در پس بدن نهفته است، پرکریتی است؛ یعنی بنیاد متافیزیکی تمام عناصر این‌جهانی، ازاین‌رو بنیاد متافیزیکی ذهن هم در عنصر پرکریتی قرار دارد. در فلسفۀ سانکهیه، بدن هم بخشی از قلمرو پرکریتی است. بدین‌ترتیب، ذهن و بدن به یک جوهر متافیزیکی تعلق دارند. در این فلسفه یکی از انواع نسبت‌ها میان ذهن و بدن، پذیرش مسئلۀ علیت و تعامل ذهن و بدن است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که فلسفۀ سانکهیه در مجموعه فلسفه‌های شرق، توانسته یکی از چالش‌های اساسی نظریۀ دوگانه‌انگاری ذهن و بدن را حل کند؛ زیرا در این تفکر فلسفی، ذهن بخشی از جهان پرکریتی است. ازاین‌رو ذهن می‌تواند به‌طور مستقیم علت کنش‌های بدنی باشد. بنابراین، کاستی‌های عمده‌ای که نظریۀ دوگانه‌انگاری جوهری را با مشکل مواجه می‌کردند، یعنی تبیین نسبت ذهن و بدن و امکان انعکاس جهان عینی در عالم ذهن، در فلسفۀ سانکهیه به شکلی کارآمد تبیین و تحلیل شده‌اند.
    UR  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/node/5003640
    L1  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5003640-1793600276.pdf
    ER  -