Pages:
127-155
Receive Date: 2025/04/04
Accept Date: 2025/04/04
Abstract:
There have been four theories for discussing the necessity of distinguishing or not distinguishing between three modes in philosophy and logic. Some have basically denied any distinction while some others have determined different domains of usage of the three modes. A third group has regarded this distinction as a necessity, proposing a criterion there. The present article is seeking to suggest a forth theory to find a solution for the following two problems: firstly, why should we distinguish the three modes in logic from the contingency and necessity in philosophy? Secondly, what is the criterion for this distinction in logics and philosophy? To answer the former question, the authors argue that some important objections, including that of Hume and that of Kant, have been put forward for the metaphysical argumentations such as ‘ontological argument’ and ‘the argument from contingency and necessity’ and ‘the argument of the truthful ones’. The way out of this challenge is the distinction between the three logical modes and the philosophical contingency and necessity. To answer the latter question, they show that according to the criterion of the three modes in logic, if the predicate is the essence, one of the essentials or one of the requisites of the essence of its subject would be necessary. On the other hand, if the predicate is the opposite of essence, the opposite of one of the essentials or the opposite of one of the requisites of the essence of its subject would be impossible. And if the predicate is something other than the subject’s essence or its opposite, other than one of its essentials or its opposite, the proposition would be contingent. The criterion for contingency and necessity in philosophy, however, is being dependent or independent of cause. Since the philosophers’ analyses of causality are different, here we focus on interpretation presented by Avicenna and Mullā Sadrā.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :معیارى براى تمایز مواد ثلاث منطقى از وجوب و امکان فلسفى
Abstract:
چهار نظریه براى بحث در باب لزوم تمایز یا عدم تمایز مواد ثلاث در منطق و فلسفه مطرح شده که برخى اساسا هرگونه تمایزى را براى مواد ثلاث انکار، و برخى دیگر حیطه هاى کاربرد مواد ثلاث را تعیین مى کنند. گروه سوم نیز این تمایز را لازم دانسته، معیارى پیشنهاد مى کنند. این مقاله درصدد است که با طرح نظریه پنجم، براى حل دو مسئله راهى بجوید: نخست آنکه چرا باید میان مواد ثلاث در منطق و وجوب و امکان در فلسفه تمایزى قایل شد؟ دوم آنکه معیار این تمایز در منطق و فلسفه چیست؟ در پاسخ به مسئله نخست آمده است که بر برهان هاى مابعدالطبیعى مانند برهان وجودى، وجوب و امکان و صدیقین اشکال هاى مهمى ازجمله اشکال هاى هیوم و کانت وارد شده است. راه رهایى از این اشکال ها تمایز مواد ثلاث منطقى از وجوب و امکان فلسفى است. در پاسخ به مسئله دوم اثبات شده است که معیار مواد ثلاث در منطق بدین صورت است که هر قضیه اى که محمول آن ذات یا یکى از ذاتیات یا یکى از لوازم ذات موضوع آن باشد، واجب است. هر قضیه اى که محمول آن نقیض ذات یا نقیض یکى از ذاتیات یا نقیض یکى از لوازم ذات موضوع آن باشد، ممتنع است؛ و هر قضیه اى که محمول آن امرى غیر از ذات و نقیض ذات و غیر از یکى از ذاتیات و نقیض یکى از ذاتیات باشد یا غیر از یکى از لوازم ذات و نقیض یکى از لوازم ذات موضوع باشد، ممکن است؛ اما معیار وجوب و امکان در فلسفه، بى نیازى از علت براى وجوب، و نیازمندى به علت براى امکان دانسته شده است. ازآنجاکه تحلیل فلاسفه از علیت متفاوت است، در این بحث تحلیل ابن سینا و صدرالمتألهین در باب این معیار تمایز بررسى شده است.
References:
- ابن سینا، حسین بن عبدالله (1383)، الاشارات و التنبیهات، همراه با شرح نصیرالدین طوسى و قطب الدین رازى، قم، البلاغة.
- ـــــ (1379)، التعلیقات، تصحیح عبدالرحمن بدوى، قم، دفتر تبلیغات اسلامى.
- ـــــ (2003)، الحکمه العروضیه، در: کتاب Wisnovsky.
- ـــــ (1960)، الشفاء (الالهیات)، قاهره، الهیئة العامة لشئون للمطابع الامیریه.
- ـــــ (1363)، المبدأ و المعاد، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامى.
- ـــــ (1364)، النجاة من الغرق فى بحر الضلالات، تصحیح محمدتقى دانش پژوه، تهران، دانشگاه تهران.
- ـــــ (1373)، عیون الحکمة، مع شرح عیون الحکمة فخرالدین رازى، قم، اسماعیلیان.
- ـــــ (1400ق)، الرساله العرشیه، رسائل ابن سینا، قم، بیدار.
- اکبریان، رضا (1386الف)، مسئله وجود در فلسفه ابن سینا، حکمت متعالیه و تفکر فلسفى معاصر، تهران، بنیاد حکمت اسلامى صدرا.
- ـــــ (1386ب)، وجود از دیدگاه ابن سینا و صدرالمتألهین، حکمت متعالیه و تفکر فلسفى معاصر، تهران، بنیاد حکمت اسلامى صدرا.
- ایجى، عضدالدین (1325)، شرح المواقف، قم، شریف رضى.
- تفتازانى، سعدالدین (1370)، شرح المقاصد، قم، شریف رضى.
- جوادى آملى، عبدالله (1386)، رحیق مختوم (شرح حکمت متعالیه)، قم، اسراء.
- حائرى یزدى، مهدى (1384)، کاوش هاى عقل نظرى، تهران، مؤسسه پژوهشى حکمت و فلسفه ایران.
- ـــــ (1360)، هرم هستى، تهران، مرکز ایرانى مطالعه فرهنگ ها.
- حلّى، حسن بن یوسف (1381)، الجوهرالنضید فى شرح منطق التجرید، تصحیح محسن بیدارفر، قم، بیدار.
- دکارت، رنه (1386)، اعتراضات و پاسخ ها، ترجمه على افضلى، تهران، علمى و فرهنگى.
- ـــــ (1369)، تأملات، ترجمه احمد احمدى، تهران، نشر دانشگاهى.
- رازى، قطب الدین (1383)، شرح الشرح على الاشارات و التنبیهات، همراه با شرح نصیرالدین طوسى و قطب الدین رازى، قم، البلاغة.
- سعیدى مهر، محمد، گزاره هاى موجّه؛ بحثى منطقى یا فلسفى؟ (بهار 1389)، معرفت فلسفى، ش 27، ص 133ـ158.
- سهروردى، شهاب الدین (1380)، مجموعه مصنفات، تصحیح و مقدمه هانرى کربن، چ سوم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى.
- صدرالمتألهین (1386)، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعه، چ دوم، قم، مکتبه المصطفوى.
- ـــــ (1382الف)، شرح وتعلیقه صدرالمتألهین بر الهیات شفا، تصحیح نجفقلى حبیبى، تهران، حکمت اسلامى صدرا.
- ـــــ (1382ب)، الشواهدالربوبیة فى المناهج السلوکیه، تصحیح سیدمصطفى محقق داماد، تهران، حکمت اسلامى صدرا.
- ـــــ (1388)، تعلیقه صدرالمتألهین بر شرح حکمه الاشراق قطب الدین شیرازى، تصحیح سیدمحمد موسوى، تهران، حکمت.
- طوسى، نصیرالدین (1376)، اساس الاقتباس، تهران، دانشگاه تهران.
- ـــــ (1381)، الجوهر النضید فى شرح منطق التجرید، تصحیح محسن بیدارفر، قم، بیدار.
- عبودیت، عبدالرسول (1385الف)، اثبات وجود خدا به روش اصل موضوعى، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى قدس سره.\
- ـــــ (1385ب)، درآمدى به نظام حکمت صدرائى، قم / تهران، مؤسسه آموزشى وپژوهشى امام خمینى / سمت.
- فضلى، على (1389)، حیثیت تقییدیه در حکمت صدرایى، قم، ادیان.
- کورنر، اشتفان (1380)، فلسفه کانت، ترجمه عزت الله فولادوند، تهران، خوارزمى.
- مصباح، محمدتقى (1385)، شرح نهایه الحکمه، تحقیق و نگارش عبدالرسول عبودیت، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى قدس سره.
- مطهرى، مرتضى (1382)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، تهران، صدرا.
- Brown, Patterson (1969), "ST. Thomas' doctrine of necessary being", in Aquinas: A Collection Critical Essays, ed. Anthony Kenny, London and Melbourne, Macmillan.
- Davidson, Herbert A. (1987), Proofs for Eternity, Creation and the Existence of God in Medieval Islamic and Jewish Philosophy, New York, Oxford University Press.
- Hick, John (1993), "God as Necessary Being" in God and the Universe of Faiths, Oxford, one world.
- Kant, Immanuel (1965), tr. by J. M. D. Meiklejoh, Critique of Pure Reason, Pressdin Macmillan.
- Kenny, Anthony (1980), the Five Ways, University of Notre Dame Press.
- Mayer, Toby (2001), "Ibn Sina's Burhan Al-Siddiqin", Journal of Islamic Studies, 12:1.
- Morewedge, Parviz (1979), "A Third Version of the Ontological Argument in the Ibn Sinian Metaphysics", in Islamic Philosophical Theology, ed. Parviz Morewedge, Albany.
- Wisnovsky, Robert (2003), Avicenna's Metaphysics in Context, Ithaca, NewYork, Cornell University Press.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Pur Bahrami, Asghar, Akbariyan, Reza, Saeidi mehr, Mohammad, Afzali, Ali.(2025) A Criterion for Distinguishing the Three Logical Modes from Philosophical Contingency and Necessity. Ma`rifat Falsafi, 11(1), 127-155
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Asghar Pur Bahrami; Reza Akbariyan; Mohammad Saeidi mehr; Ali Afzali."A Criterion for Distinguishing the Three Logical Modes from Philosophical Contingency and Necessity". Ma`rifat Falsafi, 11, 1, 2025, 127-155
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Pur Bahrami, A, Akbariyan, R, Saeidi mehr, M, Afzali, A.(2025) 'A Criterion for Distinguishing the Three Logical Modes from Philosophical Contingency and Necessity', Ma`rifat Falsafi, 11(1), pp. 127-155
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Pur Bahrami, A, Akbariyan, R, Saeidi mehr, M, Afzali, A. A Criterion for Distinguishing the Three Logical Modes from Philosophical Contingency and Necessity. Ma`rifat Falsafi, 2025; 11(1): 127-155