Ma`rifat Falsafi, Volume 22, Issue 1, No 85, Year 2026, Pages 115-134
The Intrinsic Reality or Conventionality of Technology as per Contemporary Islamic Philosophy
Writers:
✍️ Mustafa Eslami 
/ A PhD. holder of Islamic transcendent wisdom, Imam Khomeini Institute of Education and Research. / eslami.mostafa@yahoo.com
/ A PhD. holder of Islamic transcendent wisdom, Imam Khomeini Institute of Education and Research. / eslami.mostafa@yahoo.comMohammad Fanaei ashkevari / A full professor of philosophy Dept., Imam Khomeini Institute of Education and Research / fanaei@iki.ac.ir
/ A full professor of philosophy Dept., Imam Khomeini Institute of Education and Research / fanaei@iki.ac.irAbbas Geraei / An assistant professor of philosophy Dept. Imam Khomeini Institute of Education and Research. / garaei@iki.ac.ir
/ An assistant professor of philosophy Dept. Imam Khomeini Institute of Education and Research. / garaei@iki.ac.ir Registering DOI...⏳
Abstract:
The advancement of technology refers to the invention of various human-made artifacts (as opposed to natural objects), which, alongside the comfort it has provided for humanity, has also led to harmful consequences. These destructive effects have created new challenges in the philosophy of technology, including the idea that some, by attributing intrinsic reality to technological artifacts, have claimed that such artifacts possess a true unified and independent existence that may lead humanity to its destruction. This research aims to provide an answer to the question of the ontological status of technology from the perspective of contemporary Islamic philosophy, which can serve as a foundation for many issues in the philosophy of technology. The data for this study were collected through library research and analyzed using logical analysis methods.
This research will show that, according to Allama Misbah Yazdi and other contemporary Muslim philosophers, the existence of technological artifacts is of a conventional nature. Due to lacking the true unity, artifacts do not possess one real existence. It is human beings who consider unity for this collection and assigns it a name so that referring to the concept of the artifact does not require invoking the names of each individual parts in the mind. By proving the conventional nature of technological artifacts, determinism in this context will no longer have meaning, and it is human beings who can prevent and compensate for its harmful effects.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :اصالت یا اعتباریت فناوری بر اساس فلسفة اسلامی معاصر
Abstract:
پیشرفت فتاوری (تکنولوژی) بهمعنای اختراع مصنوعات متنوع بشری (در برابر اجسام طبیعی) در کنار آسایشی که برای انسان فراهم آورد، آثار مخربی نیز از آن پدیدار گشت. این آثار مخرب چالشهای جدیدی را در فلسفة فناوری ایجاد کرد؛ ازجمله اینکه برخی با اصالت دادن به وجود مصنوعات فناوری، چنان وجود واحد حقیقی برای هر مصنوع فناورانه قائل شدند که بشر را به نابودی خواهد کشاند. این تحقیق قصد دارد با نگاهی هستیشناسانه از منظر فلسفة اسلامی معاصر، پاسخی به مسئلة اصالت یا اعتباریت وجود فناوری ارائه دهد که میتواند مبنای بسیاری از مسائل فلسفة فناوری قرار گیرد. دادههای این تحقیق با روش کتابخانهای گردآوری شده و با روش تحلیل منطقی داوری گردیده است. بر اساس این تحقیق، مشخص خواهد شد که در نگاه علامه مصباح یزدی و دیگر فیلسوفان اسلامی معاصر، وجود مصنوعات فنی، وجودی اعتباری است. مصنوعات بهسبب نداشتن وحدت حقیقی، وجود واحد حقیقی نخواهند داشت و این انسان است که وحدتی برای این مجموعه اعتبار میکند و برای آن نامی انتخاب میکند تا برای اشاره به مفهوم آن مصنوع نیازمند احضار نام تکتک اجزا به ذهن نباشد. با اثبات اعتباری بودن مصنوعات فناورانه، جبرگرایی در آن معنایی نخواهد داشت و این انسان است که میتواند آثار مخرب آن را پیشگیری و جبران کند.
References:
- آشتیانى، سیدجلالالدین (1381). شرح بر زاد المسافر. قم: بوستان کتاب.
- ابراهیمی دینانی، غلامحسین (1392). فلسفه و شناخت طبیعت. https://philosophyar.net/dinani/the-world-philosophy-day-2013.
- ابنسینا، حسین بن عبدالله (1404ق). الشفاء- الإلهیات. تصحیح سعید زائد و الاب قنواتى. قم: کتابخانة آیتالله مرعشی نجفی.
- جوادى آملى، عبدالله (1389). جامعه در قرآن. قم: اسراء.
- حسنزاده آملی، حسن (1371). عیون مسائل النفس. تهران: امیرکبیر.
- حلی، حسن بن یوسف (1413ق). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. چ چهارم. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
- خاتمی، محمود (1380). مدل کامپیوتری ذهن و هوش مصنوعی، فلسفه و کلام، 2و3، 145-156.
- خلیل، طارق (1381). مدیریت تکنولوژی. ترجمة سیدکامران باقری و دیگران. تهران: مرکز تکنولوژی نیرو.
- دوسک، وال (1393). درآمدی بر فلسفة تکنولوژی. ترجمة مصطفی تقوی. تهران: مؤسسة آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
- دووریس، مارکجی (1389). آموزش دربارة تکنولوژی. ترجمة مصطفی تقوی و محبوبه مرشدیان. تهران: صدا و سیما.
- زنوزی، عبدالله بن بیرمقلی (۱۳۸۱). لمعات الهیه. شرح سیدجلالالدین آشتیانی. تهران: مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
- سبحانى، جعفر (1388). منشور جاوید. قم: مؤسسة امام صادق (ع).
- سبزواری، ملاهادی (1369). شرح المنظومه. تصحیح و تعلیق حسن حسنزاده آملی. تحقیق مسعود طالبی. تهران: ناب.
- صدرالمتألهین (1382). شرح و تعلیقه صدرالمتألهین بر الهیات شفا. تصحیح و تحقیق نجفقلی حبیبی. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
- صدرالمتألهین (1376). مثنوی. تصحیح و تحقیق مصطفی فیضی. قم: کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین (1416ق). نهایة الحکمة. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین (1390). اصول فلسفه و روش رئالیسم. مقدمه و پاورقی مرتضی مطهری. تهران: صدرا.
- طوسی، نصیرالدین (1386). شرح الاشارات و التنبیهات. تحقیق حسن حسنزاده آملی. قم: بوستان کتاب.
- طوسی، نصیرالدین (1413ق). اخلاق ناصری. تهران: علمیه اسلامیه.
- فارابی، ابونصر (1364). احصاء العلوم. ترجمة حسین خدیوجم. تهران: علمی و فرهنگی.
- فارابی، ابونصر (1408ق). المنطقیات للفارابى. تحقیق محمدتقى دانشپژوه. قم: کتابخانة آیتالله مرعشی نجفی.
- فارابی، ابونصر (1413ق). الاعمال الفلسفیه. بیروت: دارالمناهل.
- فارابی، ابونصر (1421ق). احصاء العلوم. شرح علی بوملحم. بیروت: دار الهلال.
- فاضل لنکرانى، محمد (1381). اصول فقه شیعه. تصحیح محمود ملکی اصفهانی و سعید ملکی اصفهانی. قم: مرکز فقهی ائمة اطهار (ع).
- قبادیانی، ناصر خسرو (۱۳۶۳). جامع الحکمتین. تصحیح هانری کربن. تهران: طهوری.
- مارکس، کارل (1386). سرمایه. ترجمة ایرج اسکندری. تهران: فردوس.
- مصباح یزدی، محمدتقی (1377). شرح الاسفار الاربعه. قم: مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره).
- مصباح یزدی، محمدتقی (1390). جامعه و تاریخ از نگاه قرآن. قم: مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره).
- مصباح یزدی، محمدتقی (1394). آموزش فلسفه. چ چهارم. قم: مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خمینى(ره).
- مطهری، مرتضی (1372). حرکت و زمان در فلسفة اسلامی. چ دوم. قم: حکمت.
- مطهری، مرتضی (1378). مجموعه آثار. چ هشتم. تهران: صدرا.
- منصوری، علیرضا (1394). فقر ذاتگرایی در فلسفة تکنولوژی. روششناسی علوم انسانی. 21 (85)، 69-89.
- میچام، کارل (1392). فلسفة تکنولوژی چیست؟ ترجمة مصطفی تقوی و دیگران. تهران: سروش.
- میچام، کارل (1394). فلسفهورزی دربارة تکنولوژی: چرا به خودمان زحمت دهیم؟ ترجمۀ محسن اسلامی. در: https://tarjomaan.com.
- الول، ژاک (١٣٨٨). خودمداری تکنولوژی. ترجمة ایرج قانونی. اطلاعات حکمت و معرفت، ۴٣، 8-14.
- هایدگر، مارتین (1377). پرسش از تکنولوژی. در: فلسفة تکنولوژی. ترجمة شاپور اعتماد. تهران: نشر مرکز.
References:
- Achterhuis, H. (2001). American philosophy of technology: The empirical turn. Indiana: University Press.
- Arendt, H. (2013). The human condition. Chicago: University of Chicago press.
- Baker, L. R. (2004). The ontology of artifacts. Philosophical explorations, 7(2), 99-111.
- Bijker, W. E. (2010). How is technology made? That is the question!. Cambridge journal of economics, 34(1), 63-76.
- Bijker, W. E., Thomas P.H. & Trevor J. P. eds. (1987). The Social Construction of Technological Systems: New Directions in the Sociology and History of Technology. Cambridge: MIT Press.
- Bjork, R. C. (2008). Artificial Intelligence and the Soul. Perspectives on Science & Christian Faith. 60(2), 95-103.
- Carroll, La Shun L. (2017). A Comprehensive Definition of Technology from an Ethological Perspective, Social Sciences. 6(4), 1-20.
- Dictionary Cambridge (2023). In www.dictionary.cambridge.org.
- Dictionary merriam-webster (2023). In www.merriam-webster.com.
- Dusek, V. (2006). Philosophy of technology: An introduction. V 90. Oxford: Blackwell.
- Ellul, J. (1964). The Technological Society. New York: vintage.
- Feenberg, A. (1999). Questioning technology. Englang: Routledge.
- Gabbay, D. M.,Thagard, P., Woods, J., Meijers, A. (2009). Philosophy of technology and engineering sciences. Amsterdam: Elsevier.
- Heidegger, M. (1977). The question concerning technology.
- Hughes, T. P. (2004). Human-built world: How to think about technology and culture. University of Chicago Press.
- Jonas, H (1987). Technik, Medizin und Ethik. Zur Praxis des Prinzips Verantwortung. Germany: Suhrkamp.
- McOmber, J. B. (1999). Technological autonomy and three definitions of technology. Journal of Communication, 49, 53-137.
- Mitcham, C. (1978). Types of technology Research in Philosophy and Technology, 1, 94-229.
- Putnam, H. (1967). Psychological predicates. Art, mind, and religion, 1, 37-48.
- Stanford Encyclopedia of Philosophy (2023). Philosophy of Technology, From https://plato.stanford.edu/entries/technology.
- Thomasson, Amie. (2007). Artifacts and human concepts, In E. Margolis & S. Laurence (Eds.). Creations of the mind: Essays on artifacts and their representation. Oxford: Oxford University Press.
- Vaccari, Andrés (2013) Artifact dualism, materiality, and the hard problem of ontology: Some critical remarks on the dual nature of technical artifacts program. Philosophy & Technology. 26 (1), 7-29.
- Van Inwagen, Piter (1990). Material beings. In Material Beings. New York: Cornell University Press.
- Vermaas, P., Kroes, P., Poel, I., Franssen, M. & Houkes, W. (2011), A philosophy of technology: from technical artefacts to sociotechnical systems, Synthesis Lectures on Engineers. Technology, and Society, 6 (1), 1-134.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Eslami , Mustafa, Fanaei ashkevari, Mohammad, Geraei , Abbas. (2026) The Intrinsic Reality or Conventionality of Technology as per Contemporary Islamic Philosophy. Ma`rifat Falsafi, 22(1), 115-134 https://doi.org/10.22034/marefatfalsafi.2025.2021420.
Mustafa Eslami ; Mohammad Fanaei ashkevari; Abbas Geraei ."The Intrinsic Reality or Conventionality of Technology as per Contemporary Islamic Philosophy". Ma`rifat Falsafi, 22, 1, 2026, 115-134
Eslami , M, Fanaei ashkevari, M, Geraei , A.(2026) 'The Intrinsic Reality or Conventionality of Technology as per Contemporary Islamic Philosophy', Ma`rifat Falsafi, 22(1), pp. 115-134
