مبانی دین‌شناختی شناخت‌درمانی و نقد آن براساس اندیشه اسلامی

نوید خاکبازان / دانشجوی دکتری روانشناسی مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني    ره    Khakbazan90@yahoo.com
چکیده
شناخت‌درماني با استفاده از مجموعه‌ای از تکنیک‌ها، براي بسياري از مشكلات روان‌شناختي و گستره وسيعي از اختلالات روان‌شناختی به كار مي‌رود. اما شناخت‌درمانی به مجموعه‌ای از تکنیک‌ها محدود نمی‌شود، بلکه نظریه‌ای مبتنی بر مبانی فلسفی سازگار با روش‌های علمی می‌باشد. پیشگامان و محققان شناخت‌درمانی با صراحت از همه بنیان‌های فکری شناخت‌درمانی سخن به میان نیاورده‌اند، اما سیری در مباحث شناخت‌درمانگران گویای تاثیر مبانی دین‌شناختی می‌باشد. براین‌اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی دین‌شناختی در شناخت‌درمانی و نقد این مبانی براساس اندیشه اسلامی با تأکید بر دیدگاه‌های آیت‌الله مصباح صورت گرفته است. پژوهش حاضر از نوع اسنادی ـ تحلیلی است. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که عدم قداست دين، غیرمنطقی بودن گزاره‌های دینی، قابل اثبات نبودن وجود خدا، توهم بودن خداباوری، نسبی بودن گزاره‌های دینی، پنداشتن دین و دینداری عامل بیماری روانی، توجه به معنویتِ بدون خدا و تکثرگرایی دینی از جمله مبانی دین‌شناختی است که پیشگامان شناخت‌درمانی بدان پرداخته‌اند. شناخت‌درمانی مبتنی بر چنین دین‌شناسی، با پاسخ‌گویی به این چرایی‌ها و چالش‌های ذهنی، نشان از درمانی دارد که در چارچوب فکری و اعتقادی نامتناسب با رویکرد اسلامی می‌باشد. ازاین‌رو مبانی چنین درمانی با مبانی اسلامی که حاصل یک پارادایم الهی است ناسازگارست و انسان را به ‌سوی حقیقت وجود خود فرانمی‌خواند.
کلیدواژه‌ها: شناخت‌درمانی، مبانی‌ دین‌شناختی، تکثرگرایی، الیس و بک.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
71
شماره صفحه: 
91