مسئلة زمان در سه مرتبه سیر فلسفی صدرالمتألهين

علی بابایي / استادیار گروه فلسفه دانشگاه محقق اردبیلی، hekmat468@yahoo.com

چکیده

محقَق است که صدرالمتألهين در آثارِ خود، سه مرتبه سیرِ فلسفی اصالت ماهیت (یا مبنای قوم) اصالت وجود وحدت تشکیکی و اصالت وجود وحدت شخصی را تجربه کرده است؛ می‌بایست متناسب با این سه مرتبه از سیر، در مباحثِ تابع نیز تحولاتی صورت گرفته باشد؛ توجه به این تغییر، گره بسیاری از مسایل مربوط به دیدگاهِ حقیقی صدرالمتألهين و سازگاری یا ناسازگاری آموزه‌های درون نظامی صدرالمتألهين را نشان مي‌دهد. به اعتقاد مقاله حاضر در موضوعِ «زمان» نیز دیدگاه‌هایی بر مبنای هر سه سیر صدرالمتألهين مطرح شده است و متناسب با هر سیری تحولی در مبحث زمان و مسایل پیرامونی آن روی داده است. این تحولات در چند حیطة «تعریف زمان، امر ماهوی یا وجودی بودنِ زمان، برهان اثبات وجود زمان، امر متواطی یا مشکک بودن زمان، علت مباشر زمان، و حیطه سریان زمان» و وجوه اشتراک و تفاوتِ آنها در سه مرتبه به نحو مطالعة تطبیقی درون سیستمی مورد بررسی قرار گرفته است.

کلید‌واژه‌ها: زمان، صدرالمتألهين، مراتب، وحدت شخصی، اصالت وجود، وحدت تشکیکی، اصالت ماهيت.

شماره صفحه: 
0