معرفت شناسي مفاهيم فلسفي در انديشه علامه طباطبائي و آيت‌الله مصباح

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال هفدهم، شماره اول، پياپي 65، پاييز 1398

زينب درويشي / دانشجوي دکتري فلسفه و كلام اسلامي دانشگاه آزاد اسلامي واحد قم    zb_darvishi@yahoo.com
محمدحسين ايراندوست / استاديار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامي واحد قم    mohirandoost@gmail.com
حسن معلمي / دانشيار دانشگاه باقرالعلوم عليه السلام    info@hekmateislami.com
دريافت: 27/10/97                  پذيرش: 08/02/98
چکيده
تحليل و بررسي معقولات ثاني از گذشتۀ دور در ميان فيلسوفان مطرح بوده است. معرفت‌شناسي مفاهيم فلسفي به بررسي نحوه انتزاع اين مفاهيم مي‌پردازد و در نوشتار حاضر، با روش توصيفي ـ تحليلي، معرفت‌شناسي مفاهيم فلسفي در انديشه علامه طباطبائي و آيت‌الله مصباح واکاوي شده است. از رهگذر اين جستار مشخص مي‌شود که علامه طباطبائي نخستين فيلسوفي است که نحوه انتزاع مفاهيم فلسفي از جمله مفهوم وجود و عدم را مطرح ساخته است. به باور وي، مفاهيم فلسفي با بهره‌گيري از علم حضوري انتزاع مي‌شوند. آيت‌الله مصباح برخلاف علامه طباطبائي، علم حضوري و تجربه دروني را براي انتزاع هريک از نخستين مفاهيم فلسفي کافي نمي‌داند، بلکه معتقد است که علاوه بر آن بايد با هم مقايسه شوند و رابطه خاصي ميان آنها در نظر گرفته شود. به باور آيت‌الله مصباح، روش علامه طباطبائي در انتزاع مفاهيم فلسفي از عموميت برخوردار نيست.
کليدواژه‌ها: معرفت‌شناسي، مفاهيم فلسفي، معقولات ثاني، علامه طباطبائي، آيت‌الله مصباح.
 


Epistemology of Philosophical Concepts in the Minds of
Allama Tabataba’i and Ayatollah Mesbah

Zeynab Darwishi / PhD Student of Islamic Philosophy and Theology the Islamic Azad University Qom                                                                                         zb_darvishi@yahoo.com

Muhammad Hussein Iran-Doost / Assistant Professor in Department of Philosophy Islamic

 Azad University Qom                                                         mohirandoost@gmail.com

Hassan Mu’allemi / Associate Professor in Baqer al-‘Uloom University       info@hekmateislami.com

Received: 2019/01/17 - Accepted: 2019/05/21

ABSTRACT

Analysis and investigation of secondary intelligibles has been focus of attention among philosophers since long ago. Epistemology of philosophical concepts deals with an investigation of these concepts, and in the present article, we have explored the epistemology of philosophical concepts in the minds of Allama Tabataba’i and Ayatollah Mesbah. In this study, it is clarified that Allama Tabataba’i was the first philosopher who put forward the mode of abstraction of the philosophical concepts including the concept of existence and non-existence. He believes that philosophical concepts are abstracted by using intuitive knowledge. Ayatollah Mesbah, unlike Allama, does not consider intuitive knowledge and internal experience as sufficient for abstraction of each of the primary philosophical concepts; rather, he maintains in addition to that, they must be compared with one another, and one must regard a certain relation among them. In his view, Allama’s method in abstracting philosophical concepts cannot be generalized.

KEY WORDS: epistemology, philosophical concepts, secondary intelligibles, Allama Tabataba’i, Ayatollah Mesbah.