بررسي و نقد براهين فيلسوفان اسلامي بر ابطال مذهب ذره‌گرايي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال هفدهم، شماره اول، پياپي 65، پاييز 1398

محمدمهدي کمالي / استاديار فلسفه و کلام اسلامي دانشگاه علوم اسلامي رضوي    m.mkamali@yahoo.com
محمدمحسن کمالي / دانشجوي کارشناسي ارشد فلسفه مرکز تخصصي آخوند خراساني    mmkamali64@gmail.com
دريافت: 14/12/97                  پذيرش: 07/05/98
چکيده
بحث حقيقت جسم يکي از مباحث مهم فلسفي است که ديدگاه‌هاي بسياري درباره‌اش مطرح شده است. يکي از مهم‌ترين اين ديدگاه‌ها که سابقه‌اي ديرين دارد، مذهب ذره‌گرايي است که منسوب به ذيمقراطيس است. در اين ديدگاه جسم حقيقتي متشکل از هزاران جزء ريز منفصل و جدا از هم است که قرار گرفتن آنها کنار يکديگر موجب به وجود آمدن اجسام بزرگ شده است. اين اجزاي ريز اگرچه قابليت تقسيم در وهم يا توسط عقل را دارند، ولي امکان تقسيم خارجي در آنها نيست. اين ديدگاه در تقابل با نظريه بيشتر فيلسوفان مسلمان است که جسم را نه متشکل از اجزاي منفصل، بلکه جوهري مرکب از ماده اولي و صورت جسميه دانسته، آن را امري ممتد و ذاتاً متصل مي‌دانند که قابل هرگونه انقسام حتي انقسام فکي تا بي‌نهايت است. ازآنجاکه بسياري از براهين اثبات هيولا اولي متوقف بر ابطال نظريه ذيمقراطيس و اثبات قابليت انقسام فکي در اجسام است، فيلسوفان مسلمان براهين مختلفي در رد اين نظريه اقامه کرده‌اند. در اين مقاله به بررسي و نقد پنج برهان از براهين مذکور پرداخته و در نهايت همه آنها را مخدوش دانسته‌ايم.
کليدواژه‌ها: جسم، اتم، ذيمقراطيس، هيولاي اولي، تقسيم فکي.


Investigation and Review of the Arguments Presented by Islamic Philosophers for Invalidation of Atomism

Muhammad Mahdi Kamali / Assistant Professor of Islamic Philosophy and Theology Razawi

University of Islamic Sciences                                                                m.mkamali@yahoo.com

Muhammad Muhsen Kamali / MA Student of Philosophy Akhund Khorasani Specialized Center

Received: 2019/03/05 - Accepted: 2019/07/29                                       mmkamali64@gmail.com

ABSTRACT

The discussion on the reality of matter is one of the important discussions in philosophy, on which many views have been presented. One of the most important views with a longstanding background is the atomism school attributed to the Greek philosopher, Democritus. In this view, the matter is composed of thousands of tiny separate particles which get together to make bigger bodies. These tiny particles, though capable of being divided in illusion or by reason, are not able to be divided in external world. This view is opposite to the views of most Muslim philosophers who consider the matter not composed of separate particles, but a substance composed of the prime matter and the physical form. They consider it something extended and essentially connected that can be divided anyway endlessly. Since many of the arguments for proving the prime matter depend on the nullification of Democritus’ theory and proving the separated divisibility in matters, Muslim philosophers have presented various arguments against that theory. In the present article, we have investigated and reviewed five arguments among the abovementioned arguments, finally considering all of them as falsified.

KEY WORDS: matter, atom, Democritus, prime matter, separated division.