بررسي تأثير مباني صدرالمتألهين درحل اشكالات حركت جوهري

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال هفدهم، شماره اول، پياپي 65، پاييز 1398

محمدجواد نصر آزاداني / دانشجوي دكتري فلسفه و كلام اسلامي دانشگاه قم    gomgashteh1989@gmail.com
مهري چنگي آشتياني / استاديار گروه معارف اسلامي دانشکده شريعتي
دريافت: 19/12/97                  پذيرش: 30/03/98
چکيده
اعتقاد به حرکت جوهري در عالم ماده، يکي از بنيادهاي فکري فلسفه صدرالمتألهين است. اثبات اين نظريه توسط او در قدم اول در گرو پاسخ به ادله استحاله حرکت جوهري است که عمدتاً خود مبتني بر برخي مباني مطروحه در حکمت متعاليه است. دو مبناي مهم تأثيرگذار در رفع اشکالات حرکت جوهري عبارت‌اند از وجودي شدن بحث حرکت در فلسفه صدرالمتألهين و اعتقاد به حرکت قطعيه توسط او. تحقيق پيش‌رو با توضيح اين دو مبنا، پاسخ دو اشکال برگرفته ازکلام ابن‌سينا را که عبارت‌اند از عدم بقاي موضوع و لزوم فعليت انواع نامتناهي در بين حاصرين، تبيين کرده است؛ چراکه با توجه به مباني فوق، مقوله در حين حرکت داراي يک فرد است، اما فردي ممتد و سيال به طول مدت زمان حرکت و حرکت نيز چيزي جز سيلان وجود همين فرد نيست؛ يعني فرايندي ممتد و متصل و سيال است و ازآنجاکه اتصال و پيوستگي از اموري است که ملاک وحدت شخصي هستند، حرکت خودبه‌خود يک فرايند واحد شخصي است و وحدت آن ذاتي و بي‌نياز از حافظ وحدت است، نه عرضي نيازمند حافظ وحدت. همچنين هرچند انواع ماهيت از مراحل مختلف وجود سيال از طريق بستن مرزهاي آن انتزاع مي‌شوند، اما وجود انواعِ بالفعل از ماهيات لازم نمي‌آيد؛ زيرا اصالت با وجود است و وجودِ واحدِ متصلِ تدريجي است که انواع ماهيات نامحدود بالقوه در آن حضور دارند و چون بالقوه هستند، حصر نامتناهي در بين دو حاصر پيش نمي‌آيد.
كليدواژه‌ها: حرکت جوهري، بقاي موضوع، صدرالمتألهين، حرکت قطعيه، ابن‌سينا، سيلان وجود.
 


Investigating the Effect of the Foundations of Mulla Sadra’s Thought in Resolving the Difficulties of Substantial Motion

Muhammad Jawad NasrAzadani / PhD Student of Islamic Philosophy and Theology the University of Qom   gomgashteh1989@gmail.com

Mehri Changi Ashtiyani / Assistant Professor in Dr. Shari’ati Faculty

Received: 2019/03/10 - Accepted: 2019/06/20

ABSTRACT

Belief in substantial motion in material world is one of the intellectual foundations of Mulla Sadra’s philosophy. Proving this theory by him is in the first place dependent on answering the arguments for impossibility of substantial motion, which are mainly based on some foundations put forward in transcendental philosophy. Two important and effective foundations in resolving the difficulties of substantial motion are that the motion becomes existential in Mulla Sadra’s philosophy and he believes in cutting-motion. The present study has resolved, by explaining these two foundations, the two difficulties extracted from Avicenna’s words: ‘no survival of the subject’ and ‘the necessity of actuality of infinite species between quantifiers’. This is because considering the abovementioned foundations, the category has one individual amid motion, but an extended and fluid individual as long as the time of motion, and the motion is nothing but the fluidity of this very individual. In other words, it is an extended, connected and fluid process, and since connection and continuity are the criteria for individual unity, motion is automatically a unique individual process and its unity is essential and it needs no protector of unity, not an accidental one needing the protector of unity. Similarly, although various types of essence are abstracted from different stages of fluid existence through closing up its frontiers, existence of types of actualized species is not necessitated from essences. This is because [the position of] principality is for existence and the unique existence is gradually connected, wherein types of potential limitless essences are present there, and since they are potential, limitation of infinite between two quantifiers is not realized.

KEY WORDS: substantial motion, survival of the subject, Mulla Sadra, cutting-motion, Avicenna, fluidity of existence.