تحليل و ارزيابي قاعدة «امكان اشرف»

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

احمد حيدرپور / استاديار مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    aheydar6013@gmail.com
غلامرضا فياضي / استاد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    
دريافت: 06/10/96                  پذيرش: 19/05/97
چکيده
غرض اصلي از اين نوشتار بررسي دلايل و مفاد قاعده «امکان اشرف» در فلسفه مشاء و حکمت متعاليه است. در اين راستا آشکار خواهد شد که علاوه بر عدم تماميت دلايل اين قاعده، مفاد آن بدون استمداد از وحدت شخصي وجود پذيرفتني نيست؛ زيرا دلايل مشهور قاعده، همگي مبتني بر استحاله صدور کثير از واجب‌تعالي و کفايت امکان ذاتي ممکنات براي صدور از واجب‌تعالي است؛ درحالي‌که اولاً اين دو مبنا با يکديگر ناسازگارند و ثانياً طبق نظر نهايي صدرالمتألهين و محققان، صدور کثير از واجب‌تعالي ممکن است؛ اما مفاد اين قاعده مستلزم تسلسل است و قواعد و مباني فلسفي تا قبل از ظهور حکمت صدرايي قادر به حل اين معضل نبوده‌اند. صدرالمتألهين نيز براي حل آن چاره‌اي جز تمسک به وحدت شخصي وجود نيافته است. استدلال بر اين قاعده از طريق عين ربط بودن معلول به علت هستي‌بخش نيز راهي است که حکمت متعاليه براي اثبات آن هموار ساخته است. تتبع بسيار، فراواني مدارک، تقرير صورت منطقي استدلالات و نگاه منتقدانه از ويژگي‌هاي اين نوشتار است.
كليدواژه‌ها: قاعده الواحد، قاعده امکان اشرف، فلسفه مشاء، حکمت متعاليه، وحدت شخصي وجود، قاعده النفس في وحدتها کل القوي.