فلسفه اسلامي متأخر و راه‎حل سينوي مسئله استقرا

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال شانزدهم، شماره اول، پياپي 61، پاييز 1397

سيدعلي طاهري خرم‌آبادي / استاديار دانشگاه صنعتي شريف    ataheri@sharif.edu
دريافت: 11/02/97                  پذيرش: 18/07/97
چکيده
مسئله استقرا، پرسش از چگونگي پرکردن شکافي است که ميان مقدمات استدلال استقرايي و نتيجه وجود دارد. ابن‎سينا و پيروانش براي حل اين مشکل ميان تجربه و استقرا فرق گذشته‎اند. به عقيده آنان تجربه برخلاف استقرا بر مشاهد صرف افراد مبتني نيست، بلکه اين مشاهدات به همراه قياس‎اند که حکم تجربي را نتيجه مي‎دهند. مقدمه کبراي اين قياس اين اصل فلسفي است که اتفاق، دائمي يا اکثري نيست. برخي فيلسوفان معاصر اسلامي اين راه‎حل را مورد نقد قرار داده‎اند. يک انتقاد اصلي اين است که مقدمه کبرا در قياس مزبور، بديهي نيست و هيچ استدلالي نيز بر آن اقامه نشده است. من در اين مقاله نشان داده‎ام که اين انتقادها ناشي از برداشت ناصحيحي از آن اصل مربوط به اتفاقي‎هاست. تفسير صحيح از اين اصل منوط به توجه بيشتر به برخي تمايزهاي ميان انواع علت و به خصوص ديدگاه‎هاي فلسفه سينوي درباره علت‎هاي طبيعي است.
کليدواژه‌ها: استقرا، تجربه، اتفاق.