بررسي تقرير شهيد مطهري از برهان نظم

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال شانزدهم، شماره اول، پياپي 61، پاييز 1397

زهرا پورروستائي اردکاني / سطح 2 حوزه علميه فاطمه الزهراء عليها السلام اردكان    zhrprst@gmail.com
جواد پورروستائي اردكاني / استاديار دانشگاه يزد    pourroustaee@yazd.ac.ir
دريافت: 17/08/96                  پذيرش: 21/03/97
چكيده
از مشهور‌ترين ادله‏اي که انديشمندان اسلامي از جمله شهيد مطهري در مقام اثبات وجود خداوند اقامه کرده‌اند، برهان شبه‌فلسفي نظم است. شهيد مطهري در تقرير اين برهان، با تمسک به حساب احتمالات، نظم ناشي از علت غايي را اثبات مي‌كند و آن را واسطۀ اثبات خدا براي جهان طبيعت قرار مي‌دهد. به اعتقاد وي، نظم ناشي از علت فاعلي (صِرف اين نوع نظم)، نمي‏تواند خدا را اثبات کند و تأکيد مي‌کند که برهان نظم به علت فاعلي مربوط نيست. وي ضمن انتقاد از بيان متکلمانۀ برهان نظم، بياني حکيمانه از آن ارائه مي‌دهد و با دقتي ويژه برهان هدايت را از برهان نظم جدا مي‌کند. او تقرير برهان نظم را بر اساس اصول مورد قبول علماي قديم نيز توضيح مي‌دهد و آن را ناتمام مي‌داند. در اين پژوهش كوشيده‌ايم با روش توصيفي ـ تحليلي به بررسي برهان نظم از ديدگاه شهيد مطهري بپردازيم تا با استناد به مباني فکري آن استاد در مجموعه آثارش، برخي ابهام‏هاي مطرح در مقدمات، مباني، تعاريف و تقرير وي را برطرف سازيم.

کليدواژه‌ها: شهيد مطهري، برهان نظم، اثبات خدا، نظم غايي، نظم فاعلي.