‎تبيين محكي و معيار صدق اوليات از منظر آيت‌الله مصباح در مقايسه با نظرية قدما

ضمیمهاندازه
5.pdf192.54 کیلو بایت

سال پانزدهم، شماره سوم، پياپي 59، بهار 1397

مهدی احمدخان‎بیگي / دكتري فلسفه تطبيقي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره     12beigy@gmail.com
دريافت: 27/02/96                  پذيرش: 17/11/96
چکیده
اولیات به عنوان پایه‌ای از معارف بشری، هماره مورد توجه معرفت‌شناسان بوده و هست. کانون این توجه در این‎گونه قضایا، معیار صدق است. «ارجاع اولیات به علم حضوری» نظریه‌ای خاص در این باره است. مبدع این نظریه، آیت‎الله مصباح، بر این باور است که ملاک صدق اولیات را باید در اشراف حضوری به حاکی، محکی و حکایت دنبال کرد. در مقابل، برخی از اندیشمندان معتقدند اگر موضوع در قضیة اولی، دارای مصداق در نفس‌الامر متناسب خویش باشد، آن‌گاه قضیة اولی از آن مصداق در عالم واقع نیز حکایت می‌کند. در این دیدگاه نمی‌توان محکی در این‎گونه قضایا را به علم حضوری ارجاع داد؛ چراکه ما هیچ‎گاه به امور بیرون از خویش اشراف حضوری نخواهیم داشت؛ اما با تحلیل قضایای اولی می‌توان به این نتیجه رسید که قضایای اولی، هیچ حکایتی از مصادیق محقق خویش در عالم واقع یا حقیقتِ لابشرطی که در ضمن مصادیق موجود است، ندارند. در این میان آیت‎الله مصباح ما را به سرمنزلی بدیع دعوت می‎کند. ایشان بر این باور است که محکی قضایای اولی را باید نه در حکایت مفاهیم از عالم واقع، بلکه در فرض حکایت آنها از عالم واقع دنبال کرد.
کلیدواژه‌ها: قضیة اولی، حاکی، محکی، معیار صدق، فرض حکایت.


سال انتشار: 
15
شماره مجله: 
59
شماره صفحه: 
69