بررسى ديدگاه مخالفان قاعده حداكثرى سنخيت علت و معلول

ضميمهاندازه
2.pdf1.35 مگابايت

فصل‏نامه‏اى علمى ـ پژوهشى در زمينه علوم فلسفى زمستان 1395

حجت اللّه مرزانى / استاديار گروه معارف اسلامى دانشگاه آزاد اسلامى واحد كرج        hojat.marzani@kiau.ac.ir

دريافت: 15/10/94               پذيرش: 25/9/95

 

چكيده

يكى از فروع مهم اصل عليت، قاعده سنخيت علت و معلول است كه موجب تقابل فيلسوفان مدافع اين قاعده با مخالفان آن شده است. اين مخالفت ها را با توجه به دو معناى حداقلى و حداكثرى سنخيت، مى توان به دو دسته تقسيم كرد: معناى حداقلى سنخيت در نظام هاى فلسفى پيش از حكمت متعاليه معنا مى يابد و معناى حداكثرى نيز با توجه به مبانى خاص حكمت متعاليه چون اصالت وجود و تشكيك وجود تبيين مى گردد. مخالفان معناى حداقلى سنخيت، متكلمان و به ويژه اشاعره هستند و مخالفان معناى حداكثرى سنخيت شامل گروه هاى مختلفى از جمله برخى از فيلسوفان مخالف حكمت متعاليه، برخى اصوليين و نيز تفكيكى ها هستند. در اين مقاله به تحليل و نقد مخالفان معناى حداكثرى و پاسخ به آنها بر مبناى حكمت متعاليه مى پردازيم.

 

كليدواژه ها: عليت، سنخيت علت و معلول، ضرورت علّى و معلولى، اصالت وجود، تشكيك وجود، وحدت وجود.