Title :تأمّلى بر «هستى» در اندیشه شهرزورى و کانت / سیدمحمّد منافیان ـ احمد علىاکبر مسگرى
Abstract:
در نظر بسیارى از متفکران، مسئله بنیادى مابعدالطبیعه پرسش از «هستى» است. امّا شهرزورى به عنوان یک فیلسوف آشنا با سنّت فلسفه سینوى و کانت فیلسوف آلمانى از جمله متفکرانى به شمار مى روند که ضمن انتقاد از «هستى» به مثابه امر عینى و واقعى، ابتناى مابعدالطبیعه بر «هستى» را انکار مى کنند. البته، شهرزورى در مرزهاى مابعدالطبیعه سنّتى باقى مى ماند و کانت ـ با انتقاد از مابعدالطبیعه سنّتى ـ نوعى مابعدالطبیعه معرفت شناختى را طرح مى کند؛ امّا میان انتقادهاى آنان به «هستى»، قرابت و همسویى ویژه اى مشاهده مى شود. در این نوشتار، با بررسى، تحلیل، و مقایسه اندیشه هاى این دو فیلسوف، به اشتراک ایشان در فضاى عمومى حاکم بر مابعدالطبیعه شان اشاره خواهیم داشت. به نظر مى رسد که چگونگى انتقاد و تحلیل این دو فیلسوف از هستى، بیان کننده نوعى نگاه منطقى به این مقوله است؛ نگاهى که راه را براى طرح و پذیرش اصالت ماهیت در سنّت فلسفىِ هریک از آن دو هموار مى کند.
ـ ابن سینا، الشفاء ـ المنطق، مقدّمه طه حسین باشا، تصحیح ابراهیم مدکور، بى جا، بى نا 1380ق (افست از چاپ مصر).
ـ ـــــ ، التعلیقات، تحقیق عبدالرحمن بدوى، قم، دفتر تبلیغات اسلامى، چ چهارم، 1379.
ـ ارسطو، متافیزیک (مابعدالطبیعه)، ترجمه شرف الدین خراسانى، تهران، حکمت، چ دوم، 1379.
ـ اکبریان، رضا، «وجود محمولى» از دیدگاه کانت و ملّاصدرا، منتشر شده در پایگاه اطلاع رسانى بنیاد حکمت اسلامى صدرا: www.mullasadra.org.
ـ سهروردى، شهاب الدین، مجموعه مصنّفات شیخ اشراق، تصحیح هانرى کربن، تهران، پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى، چ دوم، 1380.
ـ شهرزورى، شمس الدین محمّد، رسائل الشجرة الإلهیة فى علوم الحقایق الربّانیة، تحقیق و تصحیح و مقدّمه نجفقلى حبیبى، تهران، مؤسسه پژوهشى حکمت و فلسفه ایران، 1383.
ـ فارابى، ابونصر، الألفاظ المستعملة فى المنطق، تصحیح، مقدّمه و تعلیق محسن مهدى، تهران، المکتبة الزهراء، ط. الثانیة، 1404ق.
ـ ـــــ ، المنطقیات، تحقیق و مقدّمه محمّدتقى دانش پژوه باشراف سیدمحمود مرعشى، قم، منشورات مکتبة آیة اللّه العظمى المرعشى النجفى، 1408ق.
ـ ـــــ، جوابات لمسائل سئل عنها، در: أربع رسائل فلسفیة، تحقیق جعفر آل یاسین، تهران، حکمت، 1371.
ـ ـــــ ، کتاب الحروف، تصحیح و مقدّمه محسن مهدى، بیروت: دارالمشرق، 1990.
ـ کانت، ایمانوئل، تمهیدات، ترجمه و مقدّمه غلامعلى حدّاد عادل، تهران، مرکز نشر دانشگاهى، چ سوم، 1384.
ـ مشکات، محمّد و دهباشى، مهدى، «رابطه پدیدارشناسى و منطق هگل»، نامه حکمت، ش 11 (بهار و تابستان 1387)، ص 129ـ155.
ـ منافیان، سیدمحمّد، زیادت وجود بر ماهیت و لوازم آن در فلسفه ابن سینا، پایان نامه کارشناسى ارشد پیوسته، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، 1387.
ـ وال، ژان، بحث در مابعدالطبیعه، ترجمه یحیى مهدوى و دیگران، تهران، خوارزمى، چ دوم، 1380.
ـ هارتناک، یوستوس، نظریه معرفت در فلسفه کانت، ترجمه غلامعلى حدّاد عادل، تهران، فکر روز، 1378.
- Kant Immanuel, Critique of Pure Reason, Trans. Norman Kemp Smith, London, Macmillan Press, 1973.
- Owens, Joseph, The Doctrine of Being in the Aristotelian 'METAPHYSICS', Forth Edition, Toronto, Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 1978.