Ma`rifat Falsafi, Volume 10, Issue 3, No 39, Year 2025 , Pages 11-29

    The Reality of Sense Perception from the perspective of Allamah Tabataba’i

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    YarAli Kord firuozjaee / Assistant professor, Baqir al Ulum University. / Firouzjaei@bou.ac.ir
    Abstract: 
    To indicate the value of perceptions and the representation of universal concepts, Allamah Tabatabai in principles of philosophy and realistic Method has sought to introduce them through sense perception relevant to objective realities, thus giving a special analysis of sense perception. According to him, sense perception is the outcome of the influence of objective sensible on the organ of sensitive faculty and the formation of a material phenomenon in it. This material phenomenon is known intuitively and gives rise to creation of a sensible form in the sentiens and formation of sense perception. However, in Bidayah al Hikmah and Nihayah al Hikmah he considers the influence of the sensible on sensory organ and the resulted material interplay as the preparing cause of presence of sensory and imaginative forms in the soul. Sensory and imaginative forms are self- existent forms known to soul intuitively making them into acquired knowledge by taking certain subjective considerations and comparing them to external sensible things which are the source of external phenomena. His theories in these books are not the same and may be regarded somewhat inconsistent. The books Bidayah al Hikmah and Nihayah al Hikmah being the final works of Allamah Tabatabai, his final theory is the one raised in them rather than his other books. Therefore, sense perception is a specific consideration which mind takes towards abstract ideal form known intuitively.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :حقیقت ادراک حسى از دیدگاه علّامه طباطبائى
    Abstract: 
    علّامه طباطبائى در اصول فلسفه و روش رئالیسم، براى نشان دادن ارزش ادراکات و خارج نمایى مفاهیم کلى کوشیده است تا آنها را از طریق ادراک حسى مربوط به واقعیت هاى عینى نشان دهد و ازاین رو تحلیلى از ادراک حسى به دست داده است. در نظر او ادراک حسى حاصل تأثیر محسوس عینى بر اندام قوه حسى و تشکیل پدیده اى مادى در آن است. این پدیده مادى معلوم به علم حضورى است و سبب حصول صورت حسى در حاس و شکل گیرى ادراک حسى است؛ اما او در بدایة الحکمه و نهایة الحکمه تأثیر محسوس بر اندام حسى و فعل و انفعالات مادى به وجود آمده در آن را علت معدّه حضور صورت هاى حسى و خیالى نزد نفس دانسته است. صور حسى و خیالى، صورت هاى قائم به ذات اند که نفس به آنها علم حضورى دارد و با اعتبار خاصى درباره آنها و مقایسه با محسوسات خارجى که منشأ آثار خارجى اند، از آنها علم حصولى مى سازند. نظریات او در این کتاب ها با هم یکسان نیستند و تا اندازه اى ناسازگارند. با توجه به اینکه کتاب هاى بدایة الحکمه و نهایة الحکمه آثار نهایى علّامه طباطبائى هستند، نظریه نهایى او را باید نظریه اى دانست که در این کتاب ها ارائه شده است؛ یعنى ادراک حسى اعتبار خاصى است که ذهن نسبت به صورت مجرد مثالى معلوم به علم حضورى اعمال مى کند.
    References: 
    • ابن ‏سينا، حسين‏بن عبدالله (1375)، النفس من الشفاء، تحقيق حسن حسن‏زاده آملى، قم، مركز النشر التابع لمكتب الاعلام الاسلامى.
    • سهروردى، شهاب ‏الدين (1380)، مجموعه مصنفات، ج 2، تصحيح و مقدمه هانرى كربن، تهران، پژوهشگاه علوم اسلامى و مطالعات فرهنگى.
    • طباطبائى، سيدمحمدحسين (1368)، اصول فلسفه و روش رئاليسم، پاورقى مرتضى مطهرى، تهران، صدرا.
    • ـــــ (1371)، بداية الحكمة، قم، دفتر تبليغات اسلامى.
    • ـــــ (بى‏تا)، حاشيه بر اسفار، قم، مكتبة المصطفويه.
    • ـــــ (1382)، نهاية الحكمة، تصحيح و تعليق غلامرضا فياضى، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏سره.
    • فياضى، غلامرضا (1378)، تعليقه على نهاية الحكمة، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏سره.
    • كاپلستون، فردريك (1360)، تاريخ فلسفه، ج 4 (از دكارت تا لايب‏نيتس)، ترجمه غلامرضا اعوانى، تهران، علمى و فرهنگى.
    • ـــــ (1368)، تاريخ فلسفه، ج 3 (فلسفه اواخر قرون وسطا و دوره رنسانس، از اوكام تا سوئارس)، ترجمه ابراهيم دادجو، تهران، علمى و فرهگى.
    • ـــــ (1386)، تاريخ فلسفه، ج 5 (فيلسوفان انگليسى، از هابز تا هيوم)، ترجمه اميرجلال‏الدين اعلم، تهران، علمى و فرهنگى.
    • ـــــ (1368)، تاريخ فلسفه، ج 1 (يونان و روم)، ترجمه سيدجلال‏الدين مجتبوى، تهران، سروش و علمى و فرهنگى.
    • مصباح، محمدتقى (1405ق)، تعليقه على نهاية الحكمة، قم، درراه حق.
    • مطهرى، مرتضى (1380)، مجموعه آثار، تهران، صدرا، ج 6.
    • ـــــ (1380)، مجموعه آثار، تهران، صدرا، ج 9.
    • ملّاصدرا (صدرالدين محمدبن ابراهيم شيرازى) (1383)، الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعة، تهران، بنياد حكمت صدرا، ج 8.
    • ـــــ (1410ق)، الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعة، بيروت، دار احياء التراث‏العربى، ج 3.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Kord firuozjaee, YarAli.(2025) The Reality of Sense Perception from the perspective of Allamah Tabataba’i. Ma`rifat Falsafi, 10(3), 11-29

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    YarAli Kord firuozjaee."The Reality of Sense Perception from the perspective of Allamah Tabataba’i". Ma`rifat Falsafi, 10, 3, 2025, 11-29

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Kord firuozjaee, Y.(2025) 'The Reality of Sense Perception from the perspective of Allamah Tabataba’i', Ma`rifat Falsafi, 10(3), pp. 11-29

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Kord firuozjaee, Y. The Reality of Sense Perception from the perspective of Allamah Tabataba’i. Ma`rifat Falsafi, 2025; 10(3): 11-29