Pages:
75-104
Receive Date: 2025/04/06
Accept Date: 2025/04/06
Abstract:
While a large number of Quranic verses and traditions suggest the creation of soul prior to body, Mulla Sdra -like most of Muslim philosophers- considers temporal origination of soul contrary to intellectual proofs and requiring numerous dilemmas, hence denying it. However, owing to his big concern of indicating the compatibility between intellect and textual proofs, and respecting the outer aspect of textual proofs, he has sought to present a more profound meaning of verses and traditions through a sort of modification and interpretation of arguments beyond their literal and prima facie signification, hence resolving the problem. He held that all the arguments suggesting the creation of soul prior to body seek to indicate the various stages and modes of the soul in transcendent worlds, describing soul as a stage of perfection among the perfections of supreme beginnings and a being among transcendent beings. In other words, these arguments suggest the intellectual existence of the soul rather than its spiritual one. Explaining and affirming the teaching of “intellectual existence of soul”, the present article responds to certain rational as well as textual problems concerning this problem.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :هستى عقلى نفس از منظر عقل و نقل
Abstract:
درحالى که بسیارى از آیات و روایاتْ حاکى از خلقت نفس پیش از بدن هستند، ملّاصدرا مانند اکثر فلاسفه مسلمان، حدوث نفس را پیش از بدن مخالف ادله عقلى، و مستلزم محذورات فراوانى دانسته، و آن را انکار کرده است؛ اما به دلیل اهتمامى که به نشان دادن تطابق عقل و نقل داشته و براى حفظ حرمت ظواهر، کوشیده با تصرف در دلالت و ظهور ادله، سطحى برتر از معناى آیات و روایات ارائه، و مشکل پیش آمده را برطرف کند. وى معتقد بود که همه ادله حاکى از خلق روح پیش از بدن، درصدد بیان احوال نفس در عوالم برترند و نفس را به منزله کمالى از کمالات مبادى عالیه و موجودى در ضمن موجودات برتر توصیف مى کنند؛ یعنى ادله مزبور، ناظر به وجود عقلى نفس اند نه وجود نفسى آن. در این مقاله، ضمن تبیین و تثبیت آموزه «هستى عقلى نفس»، پاره اى از اشکالات عقلى و نقلى به آن را پاسخ داده ایم.
References:
- ـ نهج البلاغه (1414ق)، ترجمه صبحى صالح، قم، هجرت.
- ـ بحرانى، سيدهاشم (1374)، البرهان فى تفسير القرآن، قم، موسسة بعثه.
- ـ برقى، احمدبن محمد (1371ق)، المحاسن، تصحيح جلالالدين محدث، چ دوم، قم، دارالكتب الإسلامية.
- ـ حافظبرسى، رجب بن محمد (1422ق)، مشارق انواراليقين فى أسرار اميرالمؤمنين عليهالسلام، تصحيح على عاشور، بيروت، اعلمى.
- ـ حسينى طهرانى، سيدمحمدحسين (1418ق)، مهر تابان: يادنامه و مصاحبات تلميذ و علّامه سيدمحمدحسين طباطبائى تبريزى، چ سوم، مشهد، علّامه طباطبايى.
- ـ صدوق، محمدبن على (1398ق)، التوحيد، تصحيح هاشم حسينى، قم، جامعه مدرسين.
- ـ ـــــ (1413ق)، من لايحضره الفقيه، تصحيح علىاكبر غفارى، چ دوم، قم، دفتر اسلامى.
- ـ طباطبائى، سيدمحمدحسين (1414ق)، الميزان فى تفسير القرآن، چ پنجم، قم، انتشارات اسلامى.
- ـ طوسى، محمدبن حسن (1414ق)، الأمالى، قم، دارالثقافة.
- ـ فياضى، غلامرضا (1389)، علمالنفس فلسفى، تحقيق و تدوين محمدتقى يوسفى، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدسسره.
- ـ كلينى، محمدبن يعقوب (1429ق)، كافى، قم، دارالحديث.
- ـ مجلسى، محمدباقر (1403ق)، بحارالانوار، چ دوم، بيروت: دار إحياء التراثالعربى.
- ـ مصباح، محمدتقى، «حجيت خبر واحد در تفسير قرآن» (مرداد 1389)، معرفت، ش 152، ص 9ـ14.
- ـ ملّاصدرا (1354)، المبدأ و المعاد، تصحيح سيدجلالالدين آشتيانى، تهران، انجمن حكمت و فلسفه ايران.
- ـ ـــــ (1360الف)، اسرار الآيات، تهران، انجمن اسلامى حكمت و فلسفه ايران.
- ـ ـــــ (1360ب)، الشواهدالربوبية فى المناهجالسلوكية، تصحيح و تعليق سيدجلالالدين آشتيانى، چ دوم، مشهد، المركز الجامعى للنشر.
- ـ ـــــ (1361)، العرشية، تصحيح غلامحسين آهنى، تهران، مولى.
- ـ ـــــ (1363الف)، مفاتيحالغيب، تصحيح محمد خواجوى، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى.
- ـ ـــــ (1363ب)، المشاعر، به اهتمام هانرى كربن، چ دوم، تهران، كتابخانه طهورى.
- ـ ـــــ (1381)، زادالمسافر، چ سوم، قم، دفتر تبليغات اسلامى.
- ـ ـــــ (1383)، شرح اصول الكافى، تصحيح محمد خواجوى، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى.
- ـ ـــــ (1387الف)، المظاهر الالهية فى اسرار العلوم الكمالية، مقدمه و تصحيح و تعليق سيدمحمد خامنهاى، تهران، بنياد حكمت اسلامى صدرا.
- ـ ـــــ (1387ب) سه رسائل فلسفى، تصحيحوتعليق سيدجلالالدين آشتيانى، چ سوم، قم، دفتر تبليغات اسلامى.
- ـ ـــــ (سنگى)، حاشية صدرالمتألهين على شرح حكمهالاشراق.
- ـ ـــــ (1981م)، الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعة، چ سوم، بيروت، داراحياء التراثالعربى.
- ـ ـــــ (1302ق)، مجموعة الرسائل التسعة، تهران، بى جا.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Saeidi, Ahmad.(2025) The Intellectual Existence of Soul from the Perspective of Reason and Islamic Transmitted Sources. Ma`rifat Falsafi, 10(2), 75-104
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Ahmad Saeidi."The Intellectual Existence of Soul from the Perspective of Reason and Islamic Transmitted Sources". Ma`rifat Falsafi, 10, 2, 2025, 75-104
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Saeidi, A.(2025) 'The Intellectual Existence of Soul from the Perspective of Reason and Islamic Transmitted Sources', Ma`rifat Falsafi, 10(2), pp. 75-104
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Saeidi, A. The Intellectual Existence of Soul from the Perspective of Reason and Islamic Transmitted Sources. Ma`rifat Falsafi, 2025; 10(2): 75-104