محسن فكوري

تکامل نفس در اندیشه صدرالمتألهین و نوصدراییان

سال هفدهم، شماره دوم، پياپي 66، زمستان 1398

محسن فكوري / دانشجوي دكتري گروه فلسفه، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامي، نجف‌آباد، ايران    mohsen.f.580@gmail.com
محسن فهيم / استاديار گروه فلسفه، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامي، نجف‌آباد، ايران    Fahimmohsen54@gmail.com
مجتبي جعفري / استاديار گروه معارف دانشكده علوم انساني دانشگاه آزاد اسلامي خميني‌شهر    Mojtaba_jafarie@yahoo.com
دريافت: 17/11/97                  پذيرش: 30/06/98
چکيده
آموزه «تکامل نفس» به‌‌مثابه یکی از مهم‌ترین زوایای نفس‌شناسی فلسفی، بیانگر استکمال وجودی نفس در دو حوزه نظری و عملی است و نوشتار حاضر با روش توصیفي ـ تحلیلی به واکاوی آن در اندیشه صدرالمتألهین و نوصدراییان پرداخته است. از رهگذر این جستار مشخص می‌شود که در منظومه حکمت متعالیه،‌ تکامل نفس در ساحت نظری در سایه آموزه فلسفی اتحاد عالم و معلوم محقق می‌شود و در کنار آن، آموزه اتحاد عامل و عمل نیز مطرح است. از جمله مهم‌ترین مبانی انسان‌شناختی تکامل نفس می‌توان «جوهریت نفس»، «حدوث جسمانی و بقای روحانی نفس» و «حرکت جوهری نفس» را نام برد. از جمله مهم‌ترین دستاوردهای تکامل نفس در حوزه انسان‌شناسی، می‌توان به «نقد نوع اخیرانگاری انسان» و «ماهیت‌نداری نفس» اشاره کرد.
کلیدواژه‌ها: تکامل نفس، اتحاد علم و معلوم، صدرالمتألهین، نوصدراییان.
 


 

سال انتشار: 
1398
شماره مجله: 
66
شماره صفحه: 
66

آفرينش انسان از هبوط جسم تا صعود روح در انديشة صدرالمتألهين

سال شانزدهم، شماره دوم، پياپي62، زمستان 1397

محسن فكوري / دانشجوي دكتري گروه فلسفه، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامي، نجف‌آباد، ايران    mohsen.f.580@gmail.com
محسن فهيم / استاديار گروه فلسفه، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامي، نجف‌آباد، ايران    Fahimmohsen54@gmail.com
مجتبي جعفري / استاديار گروه معارف دانشكده علوم انساني دانشگاه آزاد اسلامي خميني‌شهر    Mojtaba_jafarie@yahoo.com
دريافت: 13/02/97                  پذيرش: 11/07/97
چکيده
بازخوانی اسرار نهفته در هبوط و بایسته‌های مربوط به صعودش، نه‌تنها فراهم‌کننده بستر تکامل نفس است، بلکه خودش قدمی والا در راستای تکامل نفس قلمداد می‌شود. صدرالمتألهین آیه مربوط به خلافت حضرت آدم علیه السلام را به نفس انسان و بیان ماهیت و انیت و کیفیت پیدایش آن ناظر دانسته، رابطه تنگاتنگی میان هبوط و صعود نفس ترسیم می‌نماید و هبوط را زمینه‌ساز صعود می‌داند. از رهگذر این جستار روشن می‌شود که در اندیشه صدرالمتألهین، مقام هبوط پایین‌ترین مرتبه از مراتب وجودی نفس است که بیانگر غایت نزول از فطرت اصلی اوست. هبوط در اندیشه صدرالمتألهین بیانگر یکی از مراتب وجودی نفس است که ارتباط تنگاتنگی با بدن دارد و زمینه‌ساز تکامل وجودی نفس است؛ ازاین‌رو هبوط نه‌تنها نقصی برای انسان نیست، بلکه زمینه‌ساز تکامل وجودی اوست که بدون هبوط میسور نیست. به باور وی، خطاب هبوط، خطاب تکوینی است؛ زیرا هبوط از بهشت به زمین تحت اختیار حضرت آدم علیه السلام نیست تا بتوان ایشان را بدان مکلف کرد.
کلیدواژه‌ها: هبوط، صعود نفس، تکامل نفس، جسمانیة‌الحدوث و روحانیة‌البقاء، صدرالمتألهین.


سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
62
شماره صفحه: 
25
محتوای تغذیه