عالم عقل

تأملي در نقش عقل فعال در حصول تصورات و تصديقات باطل در حکمت متعاليه

سال بيستم، شماره اول، پياپي 77، پاييز 1401، ص 35ـ44

نوع مقاله: پژوهشي

احمد عسگري / دانشيار گروه فلسفه دانشگاه شهيد بهشتي    ahmad_asgari55@yahoo.com
* حميدرضا بوجاري / دكتراي فلسفه اسلامي دانشگاه شهيد بهشتي hamidrezabojari@mail.com     

سال انتشار: 
1401
شماره مجله: 
77
شماره صفحه: 
35

معرفت نفس از ديدگاه ملّاصدرا و افضل‌الدين كاشانى

سال ششم، شماره سوم، بهار 1388، 77ـ 117

مصطفى عزيزى علويجه
صادق لاريجانى

چكيده

متون دينى انسان را به «خودشناسى» و «خودآگاهى» فراخوانده و بر پيوند ژرف ميان «خودشناسى» و «خداشناسى» تأكيد ورزيده‌اند. افضل‌الدين كاشانى (از حكماى قرن هفتم) و ملّاصدرا (پايه‌گذار «حكمت متعاليه»)، هركدام بر اساس مبانى خويش، تبيينى ويژه از «معرفت شهودى نفس» به دست داده‌اند.
در بخش ابتدايى اين مقاله، نخست، پيش‌فرض‌هاى ديدگاه صدرالمتألّهين پيرامون «معرفت نفس» بازكاوى شده، و سپس تبيينى سازواره‌اى از نظريه «معرفت نفس» ارائه گرديده است. در نهايت، مراحل «معرفت نفس»، كه اهل معرفت با گام نهادن در راه سير و سلوك عملى به آنها دست مى‌يابند، تبيين شده است.
در بخش بعدى، ديدگاه افضل‌الدين كاشانى درباره «معرفت نفس» تبيين گرديده و راهكارهاى عملى و سلوكى دست‌يابى به معرفت نفس از نظرگاه وى بيان شده است. در پايان، به بررسى تطبيقى آن دو، در سه ساحت «پيش‌فرض‌ها»، «اصل نظريه» و «لوازم و پيامدها» پرداخته شده است.
كليدواژه‌ها: معرفت نفس، عالم مثال، عالم عقل، معرفت شهودى، فناء فى اللّه، تجرّد نفس، حركت جوهرى.

سال انتشار: 
6
شماره مجله: 
22
شماره صفحه: 
77
محتوای تغذیه