TY - JOUR ID - 5004210 TI - تشکیک در اندیشه ارسطو و صدرالمتألهین؛ واکاوی انتقادی دیدگاه‌های هری ولفسن JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 4 LA - fa SN - 1735-4545 AU - Ahmadi, Somayyeh AD - دانشجوی دکتری ـ فلسفه و کلام اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران AU - , Seyedeh zohreh AD - دانشجوی دکتری - عرفان و تصوف ادیان و مذاهب قم Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 23 IS - 4 SP - EP - KW - تشکیک وجود KW - اصالت وجود KW - ارسطو KW - ملاصدرا KW - ولفسن DO - 10.22034/marefatfalsafi.2026.5004210 AB - مقاله حاضر با هدف نقد دیدگاه «هری ولفسن» در مقاله «اصطلاح مشکک در آثار ارسطو و فلسفه اسلامی و آثار ابن میمون»، درصدد تحلیل تطبیقی نظریه تشکیک در دو نظام ارسطویی و صدرایی است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که تشکیک ارسطویی، عمدتاً در ساحت «منطق» و «تحلیل الفاظ» باقی مانده و به دلیل عدم تفکیک میان وجود و ماهیت، نتوانسته است از فضای مفاهیم و ماهیات به ساحت هستی‌شناسی عینی گسست یابد. در مقابل، حکمت متعالیه با تکیه بر «اصالت وجود»، تشکیک را به فضای «عین و خارج» منتقل کرده و با تبیین ارکان چهارگانه و معیاری حقیقی برای وحدت و کثرت، نظام‌مندی جدیدی از هستی را ترسیم نموده است. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که برخلاف ادعای ولفسن، تشکیک در فلسفه اسلامی (به‌ویژه نزد ملاصدرا) صرفاً یک ابزار مفهومی نیست، بلکه یک «ساختار نظام‌ساز» است که بر مبانی اصالت وجود بنا شده و منجر به تبیین جامع سلسله‌مراتب هستی گشته است. در نهایت، این پژوهش با تبیین تفاوت‌های بنیادین میان تشکیک منطقی-لفظی ارسطو و تشکیک هستی‌شناختی صدرایی، فاصله عمیق میان این دو رویکرد را به تصویر می‌کشد. UR - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/node/5004210 L1 - ER -