TY  - JOUR
    ID  - 5004062
    TI  - از جسمانیت  تا تجرد: بازسازی منطقی برهان صدرالمتألهین بر حرکت جوهری نفس با تأکید بر تقریر آیت‌الله مصباح یزدی 
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 4
    LA  - fa
    SN  - 1735-4545
        AU  - Etemadian, Mostafa
      AD  - مربی - سیستان و بلوچستان
          AU  - , Maryam
      AD  - 
        Y1  - 2027
    PY  - 2027
    VL  - 24
    IS  - 3
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - حرکت جوهری
KW  - نفس ناطقه
KW  - حدوث جسمانی
KW  - بقای روحانی
KW  - صدرالمتالهین
KW  - استاد مصباح یزدی
KW  - بازسازی منطقی
    DO  - 10.22034/marefatfalsafi.2026.5004062
    AB  - چکیده
مسئله حدوث و بقای نفس از اساسی‌ترین مباحث فلسفه اسلامی است که با آموزه‌های دینی درباره معاد و جاودانگی روح پیوندی عمیق دارد. نظریه مشهور مشائیان مبتنی بر «حدوث روحانی و بقای روحانی» نفس است؛ اما در تبیین ارتباط نفس مجرد با بدن مادی و تحول آن از مرتبه حس تا عقل، با ناسازگاری‌های درونی جدی مواجه است. صدرالمتألهین با نقدی درون‌ساختاری از همین مبانی، نظریه «حدوث جسمانی و بقای روحانی» را بر پایه حرکت جوهری نفس بنا نهاد؛ و علامه مصباح یزدی تقریری دقیق از این برهان در شرح جلد هشتم اسفار اربعه ارائه داده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی-بازسازانه و رویکرد درون‌ساختاری، مقدمات این برهان را از تقریر علامه مصباح استخراج و در قالب قیاس اقترانی پنج‌مقدمه‌ای صورت‌بندی می‌کند که از فصل حقیقی بودن نفس و اتحاد خارجی جنس و فصل آغاز، و به امتناع گذار از جسمانیت به تجرد بدون تحول در متن جوهر ختم می‌شود. یافته اصلی پژوهش آن است که حرکت جوهری نفس نه مفروضی بیرونی، بلکه لازمه منطقی مبانی پذیرفته‌شده خود مشائیان است؛ و تنها از رهگذر پذیرش این حرکت می‌توان تبیینی منسجم از رابطه نفس و بدن، تکامل نوعی انسان، و گذار از جسمانیت به تجرد ارائه داد.
    UR  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/node/5004062
    L1  -     ER  -