مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 24 2 2027 03 06 هستی شناسی اختلال هویت جنسی در حکمت متعالیه 5003775 10.22034/marefatfalsafi.2026.5003775 FA محمد کاویانی 0009-0003-6410-575X هادی وکیلی دانشیار - دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2026 04 27 این پژوهش با رویکردی فلسفی ـ تحلیلی و در چارچوب حکمت متعالیه، به تبیین هستی‌شناختی «اختلال هویت جنسی» می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که مبانی صدرایی نه‌تنها توانایی تبیین این پدیده را دارند، بلکه ظرفیت بالایی برای صورت‌بندی هستی‌شناختی آن فراهم می‌آورند. تحلیل هستی‌شناختی در این چارچوب، اختلال مزبور را از سطح «ملال روان‌شناختی» فراتر برده و آن را در بستر «ناسازگاری مرتبه‌ای» میان بدن مثالی و بدن عنصری تفسیر می‌کند. ازآنجاکه هویت جنسی در بدن مثالی، ساحت مجرد و صورت اخیر انسان تحقق می‌یابد، این ناسازگاری حاصل فرایند اکتساب صورت اخیر و حرکت جوهری نفس است که تحت تأثیر تکرار ادراکات و رفتارها شکل می‌گیرد. با توجه به اینکه ادراک هویت جنسی در ساحت مثالی از سنخ علم حضوری است، تجربه ناسازگاری میان جنس بدن مثالی و جنس بدن عنصری مستقیماً با خودآگاهی جنسی پیوند دارد. باتوجه‌به حدوث جسمانی نفس و آغاز مادی آن، این بدن مثالی است که باید با بدن عنصری سازگار شود؛ ازاین‌رو، عدم این سازگاری به‌مثابه اختلالی در ساحت بدن مثالی تلقی می‌گردد. در پایان، راهکار کلان درمان این اختلال بر پایه حکمت متعالیه، در قالب اصلاح ادراکی و گرایشی، از طریق تکرار و استمرار افعال هماهنگ با جنس عنصری، برای بازسازی یکپارچگی وجودی پیشنهاد می‌شود.