TY  - JOUR
ID  - 5003563
TI  - بررسی تطبیقی رویکرد نومینالیستی به موضوع گزاره‌ در فلسفۀ تحلیلی و قاعدۀ «فرعیت» در فلسفۀ اسلامی و پیگیری لوازم آن
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 4
LA  - fa
SN  - 1735-4545
AU  - َAhmad Khan Beigi, Mahdi
AD  - استادیار - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 23
IS  - 3
SP  - 7
EP  - 27
KW  - آگاهی مستقیم
KW  - آگاهی بی‌واسطه اوصاف
KW  - آگاهی بی‌واسطه مفهوم
KW  - نومینالیسم
KW  - قاعده «فرعیت»
DO  - 10.22034/marefatfalsafi.2026.5003563
AB  - بنا بر رویکرد فرگه و استراوسون در فلسفۀ تحلیلی، آگاهی از هر شیئی در عالم خارج صرفاً از طریق مفاهیم و اوصاف امکان‌پذیر است (نظریۀ «توصیفی»). اما راسل و ویتگنشتاین اول این نظریه را برنتابیده، با استشهاد به دلایل متعدد آن را رد کرده‌اند. مطابق با یکی از ادله، آگاهی از اوصاف یک شیء در متن عالم خارج زمانی امکان‌پذیر می‌گردد، که ابتدا از خود آن شیء و تحقق‌اش در خارج، به صورت مستقیم (بدون توصیف هیچ مفهوم) آگاه باشیم و الا آگاهی از خارج، سالبه به انتفاء موضوع خواهد بود (نظریۀ اتمیسم منطقی). این رویکرد با حذف واسطه‌گری ذهن و مفاهیم درون آن، مجبور است تغایر موضوع و محمول در گزاره‌های خارجیه را از طریق قول به تغایر وجودی آنها در متن هستی تأمین نماید. مقاله حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی ابتدا به تبیین دلیل مزبور پرداخته، سپس آن را بر پایه مبانی مطرح در فلسفۀ اسلامی مورد ارزیابی قرار می‌دهد. فیلسوفان اسلامی ضمن اذعان به قاعده فرعیت، آگاهی بی‌واسطه اوصاف به موضوع در گزاره خارجیه را با آگاهی بی‌واسطه مفهوم متلازم نمی‌دانند. بر اساس این نظریه، تغایر موضوع و محمول، یک تغایر ذهنی است و قول به تغایر خارجی ناشی از خلط احکام ذهن و عین است.
UR  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/node/5003563
L1  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5003563-1785218944.pdf
ER  -