مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 24 1 2026 12 06 جایگاه اخلاق در آزادی از منظر حکمت متعالیه؛ با تأکید بر اندیشۀ آیت الله جوادی آملی 5003353 10.22034/marefatfalsafi.2025.5003353 FA امین دهقانی دارای ۷ مقاله منتشر شده 0009000781139168 عباس جوارشکیان جهانگیر مسعودی دانشیار - گروه فلسفه دانشگاه فردوسی مشهد سیدمرتضی حسینی شاهرودی دانشیار - گروه معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 12 04 The issue of this article is the position and role of ethics in freedom from the perspective of transcendental wisdom, which has been inferred and written with an emphasis on the thoughts of Sadr al-Mutalahin and Ayatollah Javadi Amoli. The aim of this article is to explain the importance of ethics and its role in achieving freedom. This research has referred to the works of these two philosophers with a library method and has endeavored to infer the position of ethics in freedom in their intellectual system with a descriptive-analytical method, considering the foundations and requirements of their ethical foundations, and has reached the following results: In transcendental wisdom, freedom has levels, including moral freedom and mystical freedom. Moral freedom is intermediate freedom and mystical freedom is ultimate freedom. The general definition of freedom in transcendental wisdom is “escape to transcendence in the context of self-knowledge” or “approach to infinite truth,” which includes all levels of freedom, but the definition of moral freedom in transcendental wisdom is “exiting from the narrowness of sensual vices and entering the expanse of moral virtues.” To illustrate this issue, three important axes in transcendental wisdom have been addressed: 1) The embodiment of morality; moral vices truly cause bondage and narrowness of the soul, and moral virtues truly cause freedom and expansion of the soul; 2) The nature of seeking virtue; moral vices impose themselves on the soul and cause its ... مسئله این مقاله جایگاه و نقش اخلاق در آزادی از دیدگاه حکمت متعالیه است، که با تاکید بر اندیشه های صدرالمتالهین و آیت الله جوادی آملی استنباط و نگاشته شده است. هدف این مقاله تبیین اهمیت اخلاق و نقش آن در وصول به آزادی است. این پژوهش با روش کتابخانه ای به آثار این دو فیلسوف رجوع کرده و با روش توصیفی_تحلیلی با توجه به مبانی و لوازم مبانی اخلاقی آنان، به استنباط جایگاه اخلاق در آزادی در نظام فکری آنان همت گمارده است، و به این نتایج دست یافته است: در حکمت متعالیه، آزادی دارای مراتب است، از جمله آزادی اخلاقی و آزادی عرفانی. آزادی اخلاقی، آزادی میانی و آزادی عرفانی، آزادی نهایی است. تعریف عام حکمت متعالیه از آزادی، «فراروی در تعالی در بستر معرفت نفس» و یا «تقرّب به حقیقت نامتناهی» است که همه مراتب آزادی را شامل می شود، اما تعریف حکمت متعالیه از آزادی اخلاقی «خروج از تنگنای رذایل نفسانی و ورود به فراخنای فضایل اخلاقی» است. برای ترسیم این مسئله به سه محور مهم در حکمت متعالیه پرداخته شده است: ...