مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 24 1 2026 12 06 تقریری نو از دیگرگرایی از دیدگاه استاد مطهری با رویکرد انتقادی به خودگرایی سینوی 135 151 5003129 10.22034/marefatfalsafi.2026.5003129 FA سعیده سادات شهیدی 0009-0002-7541-2563 Journal Article 2025 11 12 In moral philosophy, under the headings of egoism and altruism, extensive discussions have taken place regarding human motivation for performing actions. While posing this question to Muslim philosophers, including Avicenna (Ibn Sīnā), we come across egoism based on self-love (hubb-e dhāt) as the ultimate end of human actions. Nevertheless, some Neo- Sadraeians have turned to altruism with their hikmah-based approach; among them, Shahid Morteza Motahhari, by separating egoistic and altruistic actions and grounding both categories of actions in the existential structure of the human being, has opened a window for the introduction of altruism into Islamic philosophy. Using a descriptive-analytical method, this research seeks to examine the question of what explanation Shahid Motahhari has proposed for the existence of altruistic actions devoid of any material or spiritual intention for the agent. To investigate this question, it is necessary to examine his critical approach toward Avicenna’s view, which aligns with the prevailing view within the sphere of Islamic philosophy, as well as Shahid Motahhari’s specific view, which is formed on the basis of love-driven actions versus intellectual actions, and to examine his ontological foundation in putting forward this perspective. در فلسفۀ اخلاق، ذیل عنوان خودگرایی و دیگرگرایی، مباحث پردامنه‌ای در باب انگیزه انسان از صدور افعالش شکل گرفته است. با طرح این سؤال از فیلسوفان مسلمان ازجمله ابن‌سینا، با خودگرایی مبتنی‌بر حب ذات به‌عنوان غایت نهایی افعال انسانی مواجه می‌شویم. بااین‌وجود برخی نوصدرائیان به بحث دیگرگرایی با رویکرد حکمی رو آورده‌اند؛ ازجمله استاد شهید مرتضی مطهری با جداسازی افعال خودگرایانه و دیگرگرایانه، و ابتنای هر دو دسته افعال بر ساختار وجودی انسان، دریچه‌ای برای ورود مباحث دیگرگرایی در فلسفۀ اسلامی گشوده است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی به دنبال بررسی این سؤال است که استاد مطهری چه تبیینی بر وجود افعال دیگرگرایانه، خالی از هر نوع قصد مادی یا معنوی برای فاعل مطرح کرده است؟ برای بررسی این سؤال لازم است رویکرد انتقادی وی نسبت به دیدگاه ابن‌سینا که با دیدگاه مشهور در فضای فلسفۀ اسلامی همنواست، مورد بررسی و دیدگاه خاص استاد مطهری که بر پایۀ افعال عاشقانه در مقابل افعال فکری شکل گرفته و مبنای هستی‌شناختی وی در طرح این دیدگاه، مورد واکاوی قرار گیرد. https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5003129-1793600342.pdf