TY  - JOUR
ID  - 5003009
TI  - تحلیل هستی‌شناختی پیش‌فرض‌های فلسفی ادله اثبات مادّه اُولی در فلسفه مشاء
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 4
LA  - fa
SN  - 1735-4545
AU  - ayati, Ali
AD  - دانشجوی دکتری - دانشگاه قم
AU  - Nabavian, Seyed Mohammad Mahdi
AD  - استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم، قم، ایران.
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 23
IS  - 4
SP  - 47
EP  - 64
KW  - ماده اولی
KW  - وجود بالقوه
KW  - سنخیت علت و معلول
KW  - حرکت قطعیه
KW  - حرکت جوهری
DO  - 10.22034/marefatfalsafi.2025.5003009
AB  - ماده اُولی در فلسفۀ مشاء، به‌عنوان جوهری بی‌صورت و حامل قوه محض، نقشی محوری در تبیین «تغییر» و «استمرار» اجسام مادی ایفا کرده است. مشائیان، ضمن اقامۀ براهینی بر اثبات وجود آن، تحقق حرکت و تحولات جوهری را منوط به پذیرش چنین موجودی می‌دانستند. صدرالمتألهین نیز با نقد این ادله، وجود مادۀ اولی را به بیان دیگری ارائه کرد. البته اندیشۀ ماده اُولی، از سهروردی به بعد، به‌ویژه با ظهور حکمت متعالیه، با چالش‌ها و نقدهای جدی مواجه شد. این مقاله با تمرکز بر تحلیل انتقادی پیش‌فرض‌های فلسفی زیربنایی ادله مشائیان، بر آن است تا نشان دهد که وجود این ماده با توصیف ارائه‌شده از سوی مشائیان، به جهت تضاد با مبانی هستی‌شناختی دقیق‌تر، امکان تحقق خارجی ندارد. نیز تلاش بر آن است تا به تحلیل استدلال‌های مورداستفاده در اثبات هیولای اولی با تمرکز بر نقد مبانی فکری صاحبان این ادله پرداخته شود و نشان داده شود وجود مادۀ اولی با توصیفی که مشائیان بیان می‌دارند امکان تحقق ندارد. نیز نشان می‌دهد که حل مسئله وجود ماده با چه مسائل دیگری گره خورده است و مخاطب را به این نتیجه می‌رساند که علی‌رغم عدم امکان نفی قوه، اما نقدهایی جدی بر نظرات ایشان در خصوص مادۀ اولی وارد است.
UR  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/node/5003009
L1  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5003009-1791187571.pdf
ER  -