TY - JOUR ID - 5003009 TI - تحلیل هستی‌شناختی پیش‌فرض‌های فلسفی ادله اثبات مادّه اُولی در فلسفه مشاء JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 4 LA - fa SN - 1735-4545 AU - ayati, Ali AD - دانشجوی دکتری - دانشگاه قم Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 23 IS - 4 SP - EP - KW - ماده اولی KW - وجود بالقوه KW - سنخیت علت و معلول KW - حرکت قطعیه DO - 10.22034/marefatfalsafi.2025.5003009 AB - چیستی ماده اولی و وجود آن اگرچه در نگاه مشائیان امری غیر قابل انکار بوده و براهینی نیز بر وجود آن اقامه کرده اند؛ لکن پس از شیخ اشراق این اندیشه به چالش کشیده شد و اشکالاتی به چنین وجودی وارد شد. صدرا نیز با نقد این ادله، وجود ماده اولی را به بیان دیگری ارائه کرد. این مقاله بر آن است تا به تحلیل استدلال‌های مورد استفاده در اثبات هیولای اولی با تمرکز بر نقد مبانی فکری صاحبان این ادله بپردازد. در این مقاله سعی شده تا نشان داده شود وجود ماده اولی با توصیفی که مشائیان بیان می دارند امکان تحقق ندارد. بررسی مبانی فلسفی ایشان مخاطب را به این نتیجه می رساند که علیرغم عدم امکان نفی قوه، اما نقدهایی جدی بر نظرات ایشان در خصوص ماده اولی وارد است. نکته قوت مقاله حاضر استخراج و ارزیابی دقیق این مبانی از دل استدلالهای ایشان است که توجه به آن می تواند موجب درکی عمیق‌تر نسبت به مفهوم ماده در فلسفه اسلامی شود. نیز در این میان به فراخور بحث در نقد برخی مبانی همچون حقیقت حرکت دیدگاه‌هایی نو ارائه شده است که درخور توجه است. UR - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/node/5003009 L1 - ER -