TY  - JOUR
    ID  - 5002883
    TI  - چیستی و امکان مابعدالطبیعه در اندیشه کانت؛ تحلیل و بررسی 
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 4
    LA  - fa
    SN  - 1735-4545
        AU  - Fathi, Abdollah
      AD  - استادیار - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 23
    IS  - 4
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - نقد عقل محض
KW  - متافیزیک
KW  - قضیه ترکیبی پیشین
KW  - مقولات کانت
KW  - نومن
KW  - فلسفه استعلایی
    DO  - 10.22034/marefatfalsafi.2025.5002883
    AB  - این مقاله به تبیین ماهیت مابعدالطبیعه در اندیشه کانت و واکاوی معیار علم بودگی آن از منظر وی می‌پردازد. پرسش محوری این است که آیا مابعدالطبیعه به عنوان یک علم ممکن است؟ و اگر نیست، جایگاه آن در نظام فکری کانت چگونه تعریف می‌شود؟
کانت در پاسخ از یک سو با ارائه معیار «قضایای ترکیبی پیشین»، مابعدالطبیعه سنتی را به عنوان علمی نظری ناممکن می‌داند، و از سوی دیگر، با معرفی «مابعدالطبیعه به مثابه استعدادی طبیعی»، کارکردی تنظیم‌گرانه در سامان‌بخشی به معرفت تجربی برای آن تعریف می کند. او با ایجاد تمایز میان «پدیدار» و «پدیده» و تعریف «فلسفه استعلایی» به عنوان متافیزیک نوین، اصطلاح جدیدی برای متافیزیک جعل می‌کند. در این رویکرد جدید امکان تفکر درباره حقیقت و شیئ فی نفسه به کلی انکار می‌شود.
 این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و با تمرکز بر متن «نقد عقل محض»، ابتدا دوگانگی رویکرد کانت را در قبال مابعدالطبیعه - هم به عنوان امری ناممکن در حوزه علم نظری و هم به عنوان امری ضروری در حوزه استعداد طبیعی - تحلیل می کند و در انتها، مهم‌ترین چالش‌های این نظام فکری، از جمله تناقض در مفهوم نومن، انحصار ناروای منابع معرفت و پارادوکس خودشکنندگی، را در قالب نه محور اساسی ارائه می کند.
    UR  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/node/5002883
    L1  -     ER  -