مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 24 1 2026 12 06 تأثیر رویکرد روش‌شناختی بر نظریات مطرحِ علم دینی با تأکید بر طبیعیات 5002850 10.22034/marefatfalsafi.2025.5002850 FA داود فاضل فلاورجانی دانشجوی دکتری - فلسفه دین مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-2992-4413 محمد جعفری دانشیار - گروه کلام مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0004-8903-3059 حمیدرضا رمضانی درح دانشجوی دکتری - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-5162-1494 Journal Article 2025 10 14 The role of religious presuppositions and their position in the formation and direction of science is one of the topics that have been the focus of Iranian thinkers in recent years, and they have tried to investigate the possibility of realizing religion-influenced science by presenting a theory. In the meantime, attention is mainly paid to humanities and natural sciences, despite the role they have played in the technological development of societies in recent centuries and its importance in lifestyle and even the orientation of these sciences to humanities, have been less in the focus of attention. Of course, one can find reasons for the possibility or impossibility of realizing religion-influenced science in this field by tracing among the presented theories. In this article, while extracting the views of the above thinkers about the possibility or impossibility of realizing religious science and focusing on natural sciences; An attempt has been made to analyze the relationship between the type of view of each thinker and his methodological approach - dependence of the scientific method on experience or lack of it; From the author's point of view, this has an effective role in a person's belief in the possibility of creating a religious model in science. نقشِ مبانی و پیش‌فرض‌های دینی و جایگاه‌شان در شکل‌گیری و جهت‌دهی به علوم از مباحثی است که در سالیان اخیر مورد توجه اندیشمندانی از کشورمان قرار گرفته و آنان تلاش نموده‌اند تا با ارائه‌ی نظریه، به بررسی امکان تحقق علم دینی بپردازند. در این میان عمدتا به علوم انسانی توجه شده و علوم طبیعی، با وجود نقشی که در قرون اخیر در توسعه‌ی‌ تکنولوژیک جوامع داشته‌اند و اهمیت آن در سبک زندگی و حتی جهت‌دهی این علوم به علوم انسانی، کمتر در کانون توجه واقع شده‌اند، هرچند می‌توان با تتبع در میان نظریات ارائه شده، دلایلی برای امکان یا عدم امکان تحقق علم دینی در این حوزه نیز یافت. در این مقاله ضمن استخراج نگاه اندیشمندان فوق در مورد امکان یا عدم امکان تحقق علم دینی و با تمرکز بر طبیعیات؛ تلاش شده است تا ارتباطِ نوع نگاه هر اندیشمند با رویکرد روش‌شناختی او -انحصار روشِ علوم به تجربه یا عدم آن- واکاوی شود؛ امری که از منظر نگارنده نقشی مؤثر در اعتقاد شخص به امکان ایجاد الگوی دینی در علم دارد.