مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 24 2 2027 03 06 سرشت مشترک انسان‌ها و نقش آن در علوم انسانی اسلامی 5002770 10.22034/marefatfalsafi.2026.5002770 FA علی مصباح دانشیار - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0000-0572-0670 Journal Article 2025 10 01 «سرشت مشترک انسان» به دانش‌ها، انگیزه‌ها، و توانایی‌های غیراکتسابی مشترک در همه افراد انسان (از آن جهت که انسان‌اند) اشاره دارد. این تحقیق، با بررسی نظریه موافقان و مخالفان، و نقد کسانی که سرشت انسان را خیر محض یا شر محض می‌دانند، به بررسی و اثبات نظر اسلام در این باره پرداخته است. بر این اساس، سرشت در حد مقتضی در انسان‌ها نقش دارد و شامل عناصر خیر و شر هردو می‌شود. از این جهت، دانش‌ها و گرایش‌های فطری زمینه را برای انتخاب آگاهانه فراهم می‌آورند. در مرحله بعد، نقش سرشت مشترک انسان‌ها در علوم انسانی بررسی شده، نشان داده می‌شود که علوم انسانی توصیفی در همه مراحل توصیف، تبیین، و تفسیر کم یا بیش از مسألة سرشت مشترک تأثیر می‌پذیرند. مبحث سرشت مشترک انسان‌ها در علوم انسانی دستوری به شکل واضح‌تر و مؤثرتری حضور دارد، چرا که این علوم به ارزش‌یابی کنش‌های انسان، و هدف‌گذاری، سیاست‌گذاری، و برنامه‌ریزی برای حل معضلات و انحرافات فردی و اجتماعی، و راهبری کنش‌ها به سوی اهداف مطلوب نظر دارند.