مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 23 4 2026 09 06 تحلیل نحوه وجود هوش مصنوعی قوی از منظر مبانی فلسفی آیت‌الله مصباح یزدی* 83 101 5002674 10.22034/marefatfalsafi.2026.5002674 FA مصطفی اسلامی دانشجوی دکتری - فلسفه - مؤسسه 0000-0001-9226-5548 عباس گرائی دکتری - فلسفه حکمت متعالیه موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی 0000-0003-3803-6335 Journal Article 2025 09 16 Strong Artificial Intelligence (SAI) holds that a suitably designed computational system can, in the true sense of the word, possess a mind, consciousness, knowledge, and will. At a deeper level, this claim entails that artificial intelligence must possess genuine existence and existential unity. The main issue of this research is to examine the possibility or impossibility of the realization of such an existence as per the foundations of Islamic philosophy, with particular emphasis on the ontological foundations of Ayatollah Mesbah Yazdi. In this research, using an analytical-rational method and relying on the distinction between “real composition” (tarkib-e haqiqi) and “conventional composition” (tarkib-e e’tibari), the criteria for the realization of genuine existence and existential unity are explained. It is then shown that artificial compositions -including artificial intelligence- regardless of the level of functional complexity or the manner of hardware, software, or cyber implementation, lack the form of the species (surat-e nau’iyyah) and genuine existential unity, thus cannot be regarded as a unified existent. The research findings indicate that from the perspective of Ayatollah Mesbah-Yazdi’s ontological foundations, SAI is considered a “conventional compound” (murakkab-e i‘tibari). Consequently, attributing existential qualities such as knowledge, consciousness, and will to it is impossible due to the absence of its subject (salibah bi-intifa‘-e mawdu‘). Accordingly, the claim regarding the possibility of realizing SAI lacks a justifiable philosophical foundation. هوش مصنوعی قوی مدعی است که یک سامانة محاسباتیِ مناسب می‌تواند به‌معنای حقیقی دارای ذهن، آگاهی، علم و اراده باشد. این ادعا، در سطحی عمیق‌تر، مستلزم آن است که هوش مصنوعی از وجود حقیقی و وحدت وجودی برخوردار باشد. مسئلة اصلی این تحقیق، بررسی امکان یا امتناع تحقق چنین وجودی از منظر مبانی فلسفة اسلامی، با تأکید بر مبانی هستی‌شناختی آیت‌الله مصباح‌ یزدی است. در این پژوهش، با روش تحلیلی ـ عقلی و با تکیه بر تمایز میان «ترکیب حقیقی» و «ترکیب اعتباری»، معیارهای تحقق وجود حقیقی و وحدت وجودی تبیین می‌شود. سپس نشان داده می‌شود که ترکیبات صناعی، ازجمله هوش مصنوعی، صرف‌نظر از سطح پیچیدگی کارکردی یا نحوه پیاده‌سازی سخت‌افزاری، نرم‌افزاری یا سایبری، فاقد صورت نوعیه و وحدت وجودیِ حقیقی‌اند و ازاین‌رو نمی‌توان آنها را موجودی واحد دانست. یافتۀ تحقیق حاکی از آن است که هوش مصنوعی قوی، از منظر مبانی هستی‌شناختی آیت‌الله مصباح ‌یزدی، مرکبی اعتباری محسوب می‌شود و درنتیجه، اتصاف آن به حالات وجودی‌ای همچون علم، خودآگاهی و اراده، سالبه به انتفاء موضوع است. بر این اساس، ادعای امکان تحقق هوش مصنوعی قوی فاقد پشتوانة فلسفی موجه خواهد بود. https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5002674-1791015368.pdf