مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 23 4 2026 09 06 مؤلفه‌های رشد فلسفۀ شخصی نوجوانان بر بنیاد مشاوره فلسفی در مقایسه با درمان عقلانی هیجانی آلبرت الیس 127 152 5002636 10.22034/marefatfalsafi.2026.5002636 FA مهری یزدانی 0009-0002-2336-159x یحیی قائدی معصومه السادات ابطحی 0000-0002-5755-6048 Journal Article 2025 09 09 The present study aims to elucidate the role of philosophical counseling in the development of adolescents’ personal philosophy and to compare it with the theoretical foundations of Albert Ellis’s Rational Emotive Behavior Therapy (REBT). While philosophical counseling facilitates awareness, self-knowledge, and the formation of a coherent worldview through Socratic dialogue and critical reflection, Ellis’s theory -by integrating psychology and philosophy- seeks to rectify irrational beliefs and improve emotional and behavioral responses. The research methodology involves a conceptual analysis of the common and distinct components of these two approaches and develops a model for the growth of adolescents’ personal philosophy. Within this model, components such as Socratic dialogue, critical reflection, meaning-making, philosophical skills, self-knowledge, and the establishment of a safe and non-judgmental environment were identified. The findings indicate that these components can facilitate the process of personal philosophy development in adolescents through exercises such as abstract conceptual analysis and philosophical journaling. Furthermore, a comparison with the principles of Rational Emotive Behavior Therapy (REBT) suggests that the implementation of this model necessitates that counselors be acquainted with both approaches. The study concludes that integrating philosophical counseling with the cognitive-emotional components of Ellis’s framework offers a potent pedagogical and counseling tool. Such an integration fosters critical thinking, identity development, and the capacity for analytical reflection on thoughts and emotions, thereby empowering adolescents to navigate the complexities of contemporary life. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش مشاوره فلسفی در رشد فلسفۀ شخصی نوجوانان و مقایسه آن با مبانی نظریۀ رفتاردرمانی عقلانی ـ هیجانی آلبرت الیس بود. مشاوره فلسفی با تکیه بر گفت‌وگوی سقراطی و تأمل انتقادی، به ایجاد آگاهی، خودشناسی و شکل‌گیری جهان‌بینی منسجم کمک می‌کند؛ درحالی‌که نظریۀ الیس با ترکیب روان‌شناسی و فلسفه، اصلاح باورهای غیرمنطقی و بهبود واکنش‌های هیجانی و رفتاری را دنبال می‌کند. روش پژوهش شامل تحلیل مفهومی مؤلفه‌های مشترک و متمایز این دو رویکرد و تدوین مدلی برای رشد فلسفۀ شخصی نوجوانان بود. در این مدل، مؤلفه‌هایی مانند گفت‌وگوی سقراطی، تأمل انتقادی، معنایابی، مهارت‌های فلسفی، خودشناسی و ایجاد فضای امن و غیرقضاوت‌گر شناسایی شدند. یافته‌ها نشان داد که این مؤلفه‌ها از طریق تمرین‌هایی نظیر تحلیل مفاهیم انتزاعی و ژورنال‌نویسی فلسفی می‌توانند فرایند رشد فلسفۀ شخصی را در نوجوانان تقویت کنند. همچنین مقایسه با اصول درمان عقلانی ـ هیجانی نشان می‌دهد که اجرای این مدل نیازمند آشنایی مشاوران با هر دو رویکرد است. نتیجه‌گیری پژوهش بیان می‌کند که مشاوره فلسفی، در کنار عناصر شناختی ـ هیجانی نظریۀ الیس، می‌تواند ابزاری کارآمد در آموزش و مشاوره برای تقویت تفکر انتقادی، هویت‌یابی و توانایی تحلیل افکار و احساسات نوجوانان باشد و آنان را برای مواجهه با چالش‌های زندگی معاصر آماده سازد. https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5002636-1791015400.pdf