مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 23 4 2026 09 06 تأثیر نگاه عین‌الربطی به انسان بر اهداف علوم‌انسانی اسلامی 5002263 10.22034/marefatfalsafi.2025.5002263 FA اسماعیل شابندری کارشناس ارشد - فلسفه-مومسسه 0000-0001-7984-078X علی مصباح دانشیار - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0000-0572-0670 مرتضی رضایی دانشیار - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) Journal Article 2025 07 08 امروزه اهمیت علوم‌انسانی در برطرف کردن نیازهای انسان و جوامع انسانی بیش از پیش مشخص شده است. علوم‌انسانی در یک تقسیم‌بندی به علوم‌انسانی توصیفی و علوم‌انسانی دستوری تقسیم می‌شود. هدف علوم‌انسانی توصیفی طبق تعریف برگزیده، توصیف، تبیین و تفسیر امور و پدیده‌های انسانی و هدف علوم‌انسانی دستوری، تغییر، اصلاح و جهت بخشی به امور و پدیده‌های انسانی است. ازجمله مبانی فلسفی تأثیرگذار بر هدف علوم انسانی، دیدگاه عین‌الربطی به مخلوقات، ازجمله انسان است. این نگاه فلسفی، ضمن تأثیرگذاری بر مبانی الهیاتی همچون اثبات خدا، اثبات کامل مطلق، توحید در خالقیت، توحید در مالکیت، ربوبیت و توحید افعالی، نقش مؤثری در تبیین و تفسیر پدیده‌های انسانی، به عنوان «هدف علوم‌انسانی توصیفی» و نیز جهت بخشی به افعال، انفعالات و پدیده‌های اجتماعی، به عنوان «هدف علوم‌انسانی دستوری» دارد. این آموزه فلسفی منشأ ارائه مکتب اخلاق توحیدی شده، ضمن اینکه منشأ حق در حقوق و نیز مشروعیت حکومت در سیاست نیز متأثر از این آموزة فلسفی است. در این نوشتار، به روش تحلیلی-استدلالی و جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای، تأثیر این نظرگاه فلسفی در هدف علوم‌انسانی اسلامی بررسی می‌شود.