مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 23 3 2026 06 05 تبیین فلسفی نقش «نیت» در «تکامل نفس» با تأکید بر نظام فلسفی علامه مصباح یزدی 61 78 5002161 10.22034/marefatfalsafi.2025.5002161 FA حامد محمدی متین دانشجوی دکتری - فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009000240988853 احمد ابوترابی فلسفه 0009-0006-4359-658X Journal Article 2025 05 30 The evolution of the soul proceeds through ‘proximity to God’ (Qurb); from the perspective of Allamah Misbah Yazdi, proximity to God suggests the ‘intensification of the soul’s presential knowledge’ (al-ilm al-huduri) towards God, and the means of attaining this goal is to have ‘pure intention. This research is dedicated to examining the role of divine intention in intensifying the soul’s presential knowledge towards God. Adopting a descriptive-analytical approach, this study seeks to address how pure intention strengthens the soul’s presential knowledge towards the Divine. Does intention play a direct role in this process, or does it facilitate another mediating factor? Furthermore, which motivations are congruent with divine intention, and what is the role of unconscious motivations in this process? This paper concludes that intention, through orienting the soul’s attentions, leads to the enhancement of self-awareness. Motivations subsumed under divine intention are found to be congruent with it. Furthermore, there is no fundamental difference between conscious and unconscious motivations in terms of reinforcing the core of self-awareness. However, the intensity and weakness of these motivations exert varying degrees of influence on the extent of self-awareness enhancement. تکامل نفس به «قرب الهی» است و قرب الهی از منظر علامه مصباح یزدی به‌‌معنای «اشتداد علم حضوری نفس به خداوند» است، و راه دستیابی به هدف مذکور داشتن «نیت خالص» است. موضوعی که پژوهش حاضر به بررسی آن اختصاص یافته است. نقش نیت الهی در تقویت علم حضوری به خداوند است. هدف از بررسی موضوع یادشده که به روش توصیفی ـ تحلیلی صورت گرفته، آن است که نیت خالص چگونه علم حضوری به خداوند را در نفس تقویت می‌کند؟ آیا نیت مستقیماً چنین نقشی را بر عهده دارد یا به عامل دیگری یاری می‌دهد؟ چه انگیزه‌هایی با انگیزۀ الهی سازگارند و نیز نقش انگیزه‌های ناآگاهانه در این‌باره چیست؟ در این پژوهش، بدین نتیجه رهنمون می‌شویم که نیت با جهت‌دهی به توجهات نفس منجر به تقویت خودآگاهی‌ می‌گردد و انگیزه‌هایی که در طول انگیزۀ الهی قرار گیرند با آن سازگارند و میان انگیزه‌های آگاهانه و ناآگاهانه در تقویت اصل خودآگاهی تفاوتی نیست، هرچند شدت و ضعف انگیزه در میزان تقویت خودآگاهی تأثیر متفاوتی دارد. https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5002161-1785219019.pdf