مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 23 2 2026 03 06 الگویی جدید در ارزیابی پدیده‌ های خارق ‌العاده با گذار از معیارهای مادی گرایانه 75 94 5001979 10.22034/marefatfalsafi.2026.5001979 FA منصور کثیری دانشجوی دکتری - کلام مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0004-4041-706X Journal Article 2025 06 16 The scientific study of extraordinary phenomena, such as near-death experiences, out-of-body experiences, telepathy, spirit summoning, and prophetic dreams, faces significant methodological challenges due to conflicting viewpoints, common biases, and the unique nature of these phenomena. This article aims to present a novel and integrated framework in the field of methodology that can overcome these obstacles and provide a foundation for more coherent and impartial research. The research method is descriptive-analytical, and the proposed framework is based on strategic principles, including: • Fair distribution of the burden of proof between the claimant and the denier; • Critiquing promising materialism in the light of existing evidence; • Adopting a networked approach to conclusions by utilizing a wide range of human knowledge (including empirical, rational, etc.). This framework emphasizes accepting indirect observation (through measurable outcomes and verification), redefining the concept of "repetition" (as the repetition of similar patterns, not necessarily identical outcomes), revising previous evaluation methods, and offering alternative criteria. Ultimately, this article seeks to outline a more coherent, impartial, and tangible research path for examining extraordinary phenomena and supernatural instances, aiming to foster a deeper understanding of these phenomena and their potential implications. مطالعة علمی پدیده‌های خارق‌العاده (مانند تجربة نزدیک به مرگ، خروج از بدن، تله‌پاتی، احضار روح و رؤیای صادقه) به ‌سبب تقابل دیدگاه‌ها، سوگیری‌های رایج و ماهیت خاص این پدیده‌ها، با چالش‌های روش‌شناختی جدی مواجه است. هدف این مقاله ارائة چارچوبی نوین و یکپارچه در حوزة روش‌شناسی است که بتواند بر این موانع غلبه کند و زمینة پژوهش‌هایی منسجم‌تر و بی‌طرفانه‌تر را فراهم آورد. روش پژوهش توصیفی ـ ‌تحلیلی است و چارچوب پیشنهادی بر اصولی راهبردی استوار است؛ ازجمله: توزیع منصفانة بار اثبات میان مدعی و منکر، نقد مادی‌گرایی وعده‌ای در برابر شواهد موجود، و اتخاذ رویکرد شبکه‌ای در هنگام نتیجه‌گیری با به‌کارگیری مجموعه‌ معرفت‌های انسانی (اعم از تجربی، عقلی و مانند آن). این چارچوب بر پذیرش مشاهدة غیرمستقیم (از طریق آثار قابل سنجش و راستی‌آزمایی)، بازتعریف مفهوم «تکرارپذیری» (به‌مثابة تکرار الگوهای مشابه، نه الزاماً نتایج یکسان)، بازنگری در شیوه‌های ارزیابی پیشین و ارائة معیارهای جایگزین تأکید دارد. در نهایت، مقالة حاضر ‌کوشیده است مسیر پژوهشی منسجم‌تر، بی‌طرفانه‌تر و ملموس‌تری برای بررسی پدیده‌های خارق‌العاده و مصادیق ماورای طبیعی ترسیم کند تا به کسب فهمی ژرف‌ از این پدیده‌ها و دلالت‌های احتمالیِ آنها یاری رساند. https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5001979-1768290170.pdf