مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 23 ارزیابی رویکرد نوخاسته¬گرایی در تبیین مسئله ذهن-بدن با تأکید بر دیدگاه ارتباط علّی 5001757 10.22034/marefatfalsafi.2025.5001757 FA مرتضی رجبی دکتری فلسفه - موسسه امام 0000-0002-0798-0887 Journal Article 2025 03 03 با توجه به اشکالات متعدد دیدگاه دوگانه¬انگاری جوهری دکارتی و نقص و عدم جامعیت رویکرد فیزیکالیستی در تبیین مسئله ذهن- بدن، دیدگاه نوخاسته¬گرایی با هدف حل مسائل ذهن- بدن، ارائه گردید. در دیدگاه نوخاسته¬گرایی امور ذهنی، امور نوخاسته و غیرفیزیکی تلقی می¬شوند که از سطح فیزیکی ظهور می¬یابند. یکی از مسائل محوری در فلسفه ذهن، تبیین فلسفی ارتباط علّی میان امور ذهنی و بدن است. برخی از فیلسوفان نوخاسته¬گرا برای تبیین این ارتباط، دیدگاه ارتباط علّی را ارائه کرده¬اند. طبق این دیدگاه با توجه به اینکه امور ذهنی و بدن در درون یک سیستم به هم پیوسته قرار دارند و هر ویژگی نوخاسته، علاوه بر نوخاسته¬بودن، به عنوان متغیری در عرض سایر مولفه¬ها قرار می¬گیرد ارتباط میان سطوح مختلف نوخاسته و سطوح پایه¬ی فیزیکی قابل تبیین است. وجود پاره¬ای از ابهامات و عدم انسجام درونی این دیدگاه و بهره¬گیری از پیش¬فرض¬های اثبات نشده متافیزیکی و همین¬طور ناتوانی در تبیین علیت ذهنی، کارآمدی این دیدگاه را مورد تردید قرار می-دهد. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی دیدگاه ارتباط علّی به عنوان یکی از راه¬کارهای نوخاسته¬گرایان برای حل مسئله ارتباط علّی ذهن- بدن، می¬پردازد.