مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 23 1 2025 12 06 بررسی خلقت در دیدگاه عارفان 77 94 5001642 10.22034/marefatfalsafi.2025.5001642 FA اسماعیل شابندری کارشناس ارشد - فلسفه-مومسسه 0000-0001-7984-078X مرتضی رضایی دانشیار - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) علی مصباح دانشیار - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0000-0572-0670 Journal Article 2025 02 04 Muslim thinkers -including theologians, philosophers, and mystics- have addressed the theory of creation, with mystics showing particular attention to this topic. Many authors in theoretical mysticism have presented the mystics’ view on creation through the framework of the “theory of manifestation.” This research has examined the works of mystics in a sub-structural and structural manner using library research and an “argumentative-critical” method. The novelty of this article lies in two aspects: First is a sub-structural examination: i.e. the mystics’ view which is based on the “theory of the unity of existence” (Wahdat al-Wujud). Numerous arguments have been presented for the unity of existence, with two arguments being more prevalent. This article raised new objections to these two arguments. Second is a structural examination: The latest revision of the “theory of manifestation,” recently proposed by some authors of theoretical mysticism unexamined yet, is scrutinized. The results of this research indicate that in proving the “theory of the unity of existence,” the fallacy of “confusing the accidental with the essential” (akhdh ma bil-'arad maqaam ma bil-dhat) and the “false premise” fallacy have occurred. In presenting the “theory of manifestation,” the fallacy of “equivocation” (ishtirak lafz) and the “begging the question” fallacy have been committed. Therefore, accepting this explanation faces challenges. اندیشمندان مسلمان ـ اعم از متکلمان، فیلسوفان و عارفان ـ به مسئلة آفرینش توجه کرده‌اند. عرفا توجه خاصی به این موضوع از خود نشان داده‌اند. بسیاری از نویسندگان عرفان نظری، دیدگاه عرفا در مسئلة آفرینش را در قالب نظریة «تجلی» ارائه داده‌اند. تحقیق حاضر آثار عارفان را از طریق جست‌وجوی کتابخانه‌ای و به روش «استدلالی ـ انتقادی» بررسی بنایی و مبنایی کرده است. نوآوری این مقاله از دو جهت است: اول. بررسی مبنایی: دیدگاه عرفا مبتنی‌بر نظریة «وحدت وجود» است. برای وحدت وجود، ادلة متعددی ذکر شده که دو دلیل در میان آنها، پُربسامدتر است. این مقاله آن دو دلیل را با اشکالات جدیدی مواجه کرده است. دوم. بررسی بنایی: آخرین ویراست از نظریة «تجلی» که اخیراً از سوی برخی از نویسندگان عرفان نظری ارائه شده و تاکنون بررسی نگردیده، واکاوی شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد در اثبات نظریة «وحدت وجود» مغالطة «اخذ ما بالعرض مقام ما بالذات» و مغالطة «پیش‌فرض نادرست» و در ارائة نظریة «تجلی»، مغالطة «اشتراک لفظ» و مغالطة «مصادره به مطلوب» صورت گرفته است. ازاین‌رو پذیرش این تبیین با چالش مواجه است. https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5001642-1760417410.pdf