TY  - JOUR
ID  - 5001527
TI  - بررسی مقایسه ای دیدگاه صدرالمتألهین و هایدگر در باب علیت و خاستگاه آن
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 4
LA  - fa
SN  - 1735-4545
AU  - ali, harati
AD  - 
AU  - Mojtaba, Etemadinia
AD  - استادیار گروه آموزش فلسفه و منطق، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 23
IS  - 2
SP  - 55EP  - 74علیت ,وجود رابط ,تشأن ,اَلِثیا ,پوئسیس ,DO  - 10.22034/marefatfalsafi.2025.5001527
AB  - چکیده
صدرالمتألهین و هایدگر ازآن‌رو که هر دو با نقد دیدگاه‌های غالب در فرهنگ فلسفی متبوع خود، در پی بازخوانی و ارائة تفسیری نو از مفهوم «علیت»‌اند، بستری مناسب برای بررسی‌های مقایسه‌ای فراهم می‌آورند. صدرا در سه دوره از حیات فکری خود، مفهوم مزبور را ـ به‌ترتیب ـ با سه مفهوم «وجود رابطی»، «وجود رابط» و «تشأن» پیوند می‌دهد. اگرچه در دو دورة نخست، تا حدی معنای متعارف «علیت» حفظ ‌شد، اما در دورة سوم و در پرتو باور به نظریة «وحدت شخصی وجود»، با نفی ثنویت مألوف میان علت و معلول، معلول به‌مثابة شأنی از شئون علت و تطوری از تطورات آن تلقی گردید و بدین‌سان، معنای رایج «علیت» کنار گذاشته ‌شد. هایدگر نیز با عبور از تلقی‌های سنتی از علت‌های چهارگانة ارسطویی، علیت را با «مسئول بودن» و «راهی کردن چیزی برای حضور» پیوند می‌زند. او ضمن نقد معنای متداولِ «سبب‌بودگی و اثرگذاری» در علیت، آن را با دو مفهوم «پوئسیس» و «اَلِثیا» قرین می‌سازد. هایدگر در درس‌گفتارهای اصل بنیاد ـ همانند ملاصدرا ـ با نفی معنای متعارف علیت، آن را در پرتو ظهور و آشکارگی بی‌واسطة هستی فهم می‌کند. با وجود شباهت‌های ساختاری در مواجهه با اصل «علیت»، پایگاه فلسفی، دغدغه‌های فکری و روش‌شناسی این دو فیلسوف، به‌روشنی از یکدیگر متمایزند.
UR  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/node/5001527
L1  - https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5001527-1768290111.pdf
ER  -