مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 10 2 2013 01 10 نگاهى به بحث تلازم بین متصله لزومیه و منفصله در کلام خواجه نصیرالدین و فخر رازى و بررسى تطبیقى آن با منطق جدید 105 120 2396 FA عسکر دیرباز دانشیار - دانشگاه قم حسین مطلبی کربکندی دانشجوی کارشناسی ارشد - فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم Journal Article 2012 05 13 Stating various types of composition of conjunctive and disjunctive conditional propositions from elements such as categorical and conditional propositions in chapter 8, section 3 of his book “ Al Isharat wa al Tanbihat” , Ibn Sina gives several examples the first of which is the conjunctive proposition composed of a conjunctive and a disjunctive proposition. This very example is the core of a noteworthy controversy between two commentators of this book i.e. Khajeh Nasir al Din Al Tusi and Fakhr Razi. Fakhr Razi holds that any cogent conjunctive proposition is equivalent to only one exclusive disjunctive proposition, a view somewhat identical with what is raised in modern logic. In contrast, Khajeh Tusi believes that this exclusiveness is not right and any cogent conjunctive proposition can be reduced to an inclusive disjunctive proposition or incompatible disjunctive one without distinction or preference. Judging the views of Fakhr Razi and Khajeh Tusi and explaining the view of modern logic in this regard, the present article benefits from modern logic. Finally, explaining the difference between the view of Fakhr Razi and modern logic, it concludes that the right view is that of Khajeh Tusi confirmed by modern logic. <p>ابن سینا در فصل هشتم از نهج سوم کتاب اشارات و تنبیهات در بیان اقسام ترکیب قضایاى شرطیه متصله و منفصله از اجزایى چون قضایاى حملیه و شرطیه، چند مثال مطرح مى کند که نخستین آنها براى قضیه متصله مرکب از متصله و منفصله است. همین مثال، مبناى منازعه اى تأمل انگیز بین دو تن از شارحان این کتاب یعنى خواجه نصیرالدین طوسى و فخر رازى مى گردد. فخر رازى معتقد است هر قضیه متصله لزومیه تنها با یک قضیه منفصله از نوع مانعه الخلو هم ارز است؛ دیدگاهى که شباهتى با مباحث منطق جدید دارد. در مقابل خواجه طوسى معتقد است این انحصار صحیح نیست و مى توان هر قضیه متصله لزومیه را به یک منفصله مانعه الخلو و یا منفصله مانعه الجمع، بدون رجحان هیچ کدام تأویل کرد. در این بین، هم براى داورى میان فخر رازى و خواجه طوسى و هم براى تبیین دیدگاه منطق جدید در این باره، از منطق جدید کمک گرفته ایم و در نهایت ضمن تبیین تفاوت نظر فخر رازى و منطق جدید، نشان داده ایم که نظر صحیح همان رأى خواجه طوسى بوده و منطق جدید نیز در این مورد مؤید دیدگاه خواجه مى باشد.</p> https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/5_OP_3.PDF