مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 9 1 2011 10 22 سیرى تطبیقى در معناى «برزخ» و «مثال» از دیدگاه فلاسفه، عرفا، و متکلّمان 105 132 2270 FA احسان ترکاشوند استادیار - گروه معارف دانشگاه ملایر 0000-0001-6743-5998 اکبر میرسپاه دانشیار - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-2434-820X Journal Article 2011 05 09 The term, “Barzakh” (inter-world) has different literal and technical meanings, and confusing them leads to misunderstanding. This preoccupation was the motive behind this article to sift through to works of philosophers, gnostics, and theologians in order to clarify the exact meanings they invest this term with. The authors conclude that Muslim philosophers use the term “barzakh” to refer to a world between the material and the intellectual worlds, and they divide it into distinct and indistinct ones. Gnostics, on the other hand, divide it into ascending and descending ones. They together form parts of the philosophers’ distinct mithāl. For theologians, however, barzakh represents the intermediary gap between one’s death and the one’s resurrection in the hereafter. It differs, conceptually, from that of philosophers and Gnostics, but it refers to the ascending curve of barzakh in Gnostics. <p>واژه «برزخ» در لغت و نیز در اصطلاح، معانى گوناگونى دارد که عدم توجه دقیق به این معانى، گاه موجب سوء برداشت از آن واژه مى‏شود. از این‏رو، شایسته است که در یک پژوهش تطبیقى، معانى واژه «برزخ» را در اصطلاح فلاسفه، عرفا، و متکلّمان به طور دقیق بررسى نماییم تا به این وسیله مانع از هرگونه سوء برداشت از این واژه در اصطلاحات گوناگون شویم. از دیدگاه فلاسفه مسلمان، برزخ به مرتبه‏اى از وجود گفته مى‏شود که حدّ وسط بین عالم مادّه و عالم عقل است و به دو قسم متّصل و منفصل تقسیم مى‏شود. امّا از نظر عرفا، برزخ به دو قسم نزولى و صعودى تقسیم مى‏گردد؛ قوس نزول و صعود برزخ عرفا هرکدام حصّه‏اى از مثال منفصل فلاسفه محسوب مى‏شود. از دیدگاه متکلّمان، برزخ همان عالم حدّ فاصل مرگ و قیامت انسان است که از نظر مفهوم، با برزخ در اصطلاح فلاسفه و عرفا تباین دارد؛ ولى از نظر مصداق، همان قوس صعودى برزخ عرفاست و با برزخ فلاسفه رابطه عامّ و خاصّ من‏وجه دارد.</p> https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/4_4.pdf