مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 8 1 2010 11 08 روش ‏شناسى نظریه ‏پردازى در حوزه علوم انسانى تأمّلى بر رویکرد اندیشمندان اسلامى 133 164 211 FA حسن دانایی فرد دانشیار - دانشگاه تربیت مدرس حسین بابایی مجرد مربی Journal Article 2010 04 23 In the field of the philosophy of science, the process of knowledge development is based on three approaches, i.e. inductive, falsificationist, and paradigmatic. Despite their differences in their ontology, epistemology, and methodology, they all share in their relativistic approach to human understanding and knowledge. The authors in this article begin with introducing the three aforementioned approaches and their foundations. Then they turn to an Islamic approach towards the development of knowledge. The authors suggest a methodology they call “intermediate ijtihād” in which all four causes (efficient, material, formal, and final causes) are taken into account, and therefore culminate in rational certainty and religious authority. In this approach, the acquaintance with reality is possible through reason and authentic religious narratives, reality is not considered relative, and the basic principles of understanding will not change during time and in different places. It is also based on Divine worldview, and a cooperation of philosophy and science serves as an instrument, compensating for the shortcomings of modern sciences. <p>در قاموس فلسفه علم، فرایند توسعه دانش بر سه رویکرد استقرایى، ابطال‏گرایانه و پارادایماتیک بنا شده است. گرچه هستى‏شناسى، معرفت‏شناسى و روش‏شناسىِ هرکدام از این رویکردها با هم متفاوت‏اند، ولى نسبى‏گرایى و قائل بودن به عدم دست‏یابى به معرفت کامل و ثابت نسبت به حقیقتْ رگه مشترک هر سه است. نگارندگان نوشتار حاضر قصد دارند تا ضمن معرفى اجمالى رویکردهاى سه‏گانه بالا و تبیین هستى‏شناسى، معرفت‏شناسى و روش‏شناسى آنها، معرفى مستوفایى از رویکرد اسلامى نسبت به توسعه علم ارائه دهند. رویکرد مختار در این مقاله اجتهاد متوسط مى‏باشد که علل چهارگانه فاعلى، مادّى، صورى و غایى را مطمح‏نظر قرار مى‏دهد و خروجى آن مفید علم و اطمینان عقلایى و بالتبع حجّت شرعى است. در این رویکرد، دست‏یابى به حقیقت در پرتو رجوع به عقلِ مبرهن و نقل داراى حجّیت میسور است، حقیقتْ نسبى تلقّى نمى‏شود، و مبانى و اصول در بستر زمان و مکان متغیّر نمى‏باشند. همچنین، مبناى این رویکردْ جهان‏بینى الهى است و تعامل علم و فلسفه در آن ابزارى در جهت رفع عیبناکى علوم روز شمرده مى‏شود. &nbsp;</p> https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/6_0.pdf