مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فلسفی 1735-4545 22 2 2024 12 21 واقع‌نمایی اثر هنری به‌مثابة منشأ انتزاع خارجی داشتن با تکیه بر دیدگاه علامه مصباح یزدی 97 111 2022037 10.22034/marefatfalsafi.2025.2022037 FA سیده حوراء موسوی دانشجوی دکتری - فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه امام صادق (پردیس برادران) 0009-0003-8919-2095 سید حبیب اله موسوی مجید ابوالقاسم زاده استادیار - گروه اخلاق دانشگاه معارف اسلامی 0000-0002-4077-3070 Journal Article 2024 05 24 A central question on how a work of art imitates reality concerns the nature of representation in art. Dominant theories often confine realism to the imitation of external objects, actions, or phenomena. Such a narrow definition, however, faces significant challenges: it fails to account for non-representational arts (such as music), blurs the distinction between artistic and purely cognitive imitation, and inadequately differentiates between art and craft. Through a detailed analysis of the concept of "realistic representation" and with recourse to the notion of "philosophical secondary intelligibles" in Islamic philosophy, this study investigates the realistic representation of an artwork as grounded in an external source of abstraction. Allāmah Misbāḥ Yazdī is among the philosophers who consider the work of art to be fundamentally the result of the artist's mental abstraction -an abstraction that occurs in the mode of a philosophical secondary intelligible (ma‘qūl thānī falsafī), and through an inquiry into relations that have an external source of abstraction. He views the relativity of the artwork as ontological, in connection with the perfection of the perceiver and the nature of his abstraction. Findings of this paper -which adopts a descriptive-analytical method and relies on library-based research to elucidate the concepts of realistic representation as well as the matter and form of the artwork- indicate that the relativity of art is ontological in nature. This ontological relativity does not contradict the realistic representation of the artwork; rather, it is in harmony with it." دربارة نحوة محاکات اثر هنری، این سؤال اصلی مطرح است که حکایت اثر هنری از واقع چگونه است؟ جریان کلان نظریات با حصر معنای واقع‌نمایی در محاکات از شیء، کنش یا پدیدة بیرونی، دچار برخی اشکالات است؛ ازجمله: عدم جامعیت این نظریه برای برخی هنرها (نظیر موسیقی)، عدم تفاوت محاکات هنری با محاکات معرفتی صرف و نیز عدم تفاوت هنر با فن. این نوشتار با تدقیق در معنای «واقع‌نمایی» و استمداد از مفهوم «معقول ثانی فلسفی» در فلسفة اسلامی به طرح واقع‌نمایی اثر هنری به‌مثابة داشتن منشأ انتزاع خارجی پرداخته است. علامه مصباح یزدی از فیلسوفانی است که به‌طور ویژه اثر هنری را برآمده از انتزاع ذهنی هنرمند می‌داند، البته انتزاعی که به نحو معقول ثانی فلسفی و با کندوکاو در روابطی رخ می‌دهد که منشأ انتزاع خارجی دارد. ایشان نسبیت اثر هنری را نسبیت هستی‌شناختی و در ارتباط با کمال مدرِک و انتزاع وی می‌بیند. حاصل این نوشتار که با روش توصیفی ـ تحلیلی و گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای به تبیین واقع‌نمایی و نیز ماده و صورت اثر هنری پرداخته، نشان داده که نسبیت هنر از نوع نسبیت هستی‌شناختی است و با واقع‌نمایی اثر هنری منافاتی ندارد و با آن در تلائم است. https://marefatfalsafi.nashriyat.ir/sites/marefatfalsafi.nashriyat.ir/files/article-files/2022037-1744624680.pdf