فطرت

بررسی تطبیقی فطرت در اندیشه امام خمینی ره و علامه طباطبائی

سال هفدهم، شماره دوم، پياپي 66، زمستان 1398

ساسان زرانی / دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران     szarrany@yahoo.com
علی قائمی امیری / استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران     aliighaemy@yahoo.com
نجمه وکیلی / دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز    najmeh_vakili@yahoo.com
دريافت: 09/10/97                  پذيرش: 11/05/98
چکيده
مسئلة فطرت از سویی با حوزه خداشناسی ارتباط دارد و از سوی دیگر، کلید حل بسیاری از مسائل حوزه انسان‌شناسی است. نحوه وجود انسان همراه با یک سلسله دانش‌ها و گرایش‌های عالی‌ای است که از آنها در فرهنگ قرآنی با عنوان «فطرت الهی» (روم: 30) یاد می‌شود. در اندیشه امام خمینی ره، فطریات به اصلی و تبعی تقسیم می‌شوند. فطرت اصلی، فطرت عشق به کمال مطلق و خیر و سعادت مطلق است و فطرت فرعی، فطرت تنفر از نقص و انزجار از شر و شقاوت است. امور فطری در اندیشه ایشان عبارت‌اند از: فطرت بر اصل وجود مبدأ، فطرت بر توحید، فطرت بر استجماع آن ذات جمیع کمالات را، فطرت بر معاد، فطرت بر نبوت، فطرت بر وجود ملائکه و روحانیین و انزال کتب. به باور علامه طباطبائی، فطرت به معنای ایجاد از عدم است. آنچه از آثار علامه طباطبائی به دست می‌آید، این است که ایشان نقش فطرت دینی را در سه حوزه مرتبط با اصل توحید طرح کرده‌اند: 1. خداجویی؛ 2. خداشناسی؛ 3. خداباوری یا ایمان به خدا.
کلیدواژه‌ها: فطرت، فطریات، امور فطری، امام خمینی ره، علامه طباطبائی.
 


 

سال انتشار: 
1398
شماره مجله: 
66
شماره صفحه: 
67

تأثير آموزه توحيد در اصول راهبردى علوم انسانى دستورى از منظر علامه طباطبائى

فصل نامه اى علمى ـ پژوهشى در زمينه علوم فلسفى بهار 1395

سيدمحمد معلمى / دانشجوى دكترى فلسفه مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره                  s.mohamad.moalemi@gmail.com

على مصباح / دانشيار گروه فلسفه مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره                  a-mesbah@qabas.net

دريافت: 29/9/93               پذيرش: 15/6/94

 

چكيده

مبانى و پيش فرض هاى علوم انسانى از تأثير بسزايى در علوم انسانى برخوردارند و در اين ميان مبانى دينى، و از جمله عقايد دينى، در اسلامى سازى علوم انسانى بسيار مؤثرند. در اين مقاله به تأثير آموزه توحيد بر اصول راهبردى علوم انسانى دستورى از منظر علامه طباطبائى پرداخته ايم. براين اساس، ابتدا مراد خويش را از كليدواژگان مقاله توضيح داده ايم و پس از آن، تأثيرگذارى آموزه توحيد را در مبانى علوم انسانى به طور اجمال و در اصول توصيه گر علوم انسانى دستورى به طور تفصيلى پيگيرى كرده ايم.

 

كليدواژه ها: خدامحورى، علوم انسانى دستورى، علامه طباطبائى، اسلامى سازى علوم انسانى، اصول توصيه گر، فطرت، هدايت.

 

سال انتشار: 
13
شماره مجله: 
51
شماره صفحه: 
107

نظريه «فطرت» سير تاريخى در غرب از يونان تا دوره معاصر

سال پنجم، شماره چهارم، تابستان 1387، 242ـ 193

مسعود اميد1

چكيده

نظريه «فطرت» در آغاز به عنوان نظريه‌اى فلسفى و به منزله نظريه‌اى روان‌شناختى ـ معرفت‌شناختى، كه مشتمل بر عناصر و ايده‌هاى متعدد و متنوّعى است، محور تحقيقات بسيارى از فلاسفه در قرن هفدهم بود. اين نظريه از جمله نقاط تلاقى و چالش در گفت‌وگوى فلسفى و انتقادى فلاسفه اسلامى با فلاسفه غرب نيز به شمار مى‌رود.

اين نظريه از يك‌سو، مسبوق به زمينه و سابقه‌اى تاريخى است و از سوى ديگر، خود را در اشكال گوناگون، در ديدگاه‌هاى فلاسفه و متفكران و محققان بعدى آشكار ساخته و به نمايش گذاشته است.

اين مقاله درصدد بيان زمينه تاريخى اين نظريه پيش از قرن هفدهم و نيز استمرار آن در اشكال نظرى، در دوره پس از آن است (البته بدون آنكه شامل نظرات فلاسفه دكارتى و كانتى شود.) اين گزارش تاريخى اولا، مى‌تواند گستره اين نظريه را در انديشه فلاسفه و محققان روشن سازد و ثانيآ، مى‌تواند بر چالش ميان فلاسفه اسلامى و برخى فلاسفه غربى، كه بر محور نظريه فطرت دور مى‌زند، نورى جديد بيفكند.

كليدواژه‌ها : فطرت، دستگاه ادراكى.

سال انتشار: 
5
شماره مجله: 
20
شماره صفحه: 
195
محتوای تغذیه