ابراهیم شیرعلی‌نیا

بنیاد علم حضوری به اشیای محسوس در نگاه علامه طباطبایی

* ابراهیم شیرعلی‌نیا / دکتری حکمت متعالیه دانشگاه تربیت مدرس تهران    ebrahim.shiralinia@gmail.com
رضا اکبریان / استاد گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس تهران    akbarian@modares.ac.ir
محمد سعیدی‌مهر / استاد گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس تهران    saeedi@modares.ac.ir
دريافت: 25/06/98                  پذيرش: 10/12/98
چکيده
از نظر علامه طباطبائی بنیاد علم حضوری به جهان محسوس بر پایه دو نظریه حرکت و عالم مثال قرار دارد. در تبیین نظام معرفت، این دو نظریه نه‌تنها هماهنگ، بلکه دو جنبه حقیقت واحد هستند. جهان محسوس، جهان حرکت است و حرکت، چیزی غیر از وجود سیال نیست. وجود مساوق فعلیت، وحدت و ثبات است. بر این پایه وجود سیال هم در ظرف واقعیت و به لحاظ وجودش، در عین تدریجی بودن، وجودی بالفعل، واحد و دارای نوعی ثبات است. نشان خواهیم داد که ظهور وجود سیال در ظرف زمان، حرکت قطعی و در ظرف آنْ، حرکت توسطی است. وجود سیال (حرکت) از وجهه وحدت و ثبات به موجودات مجرد و ثابت متصل می‌شود و بنیاد علم حضوری به جهان محسوس را فراهم می‌آورد. با اثبات جهان مثال و در نظر آوردن نسبت علّی و معلولی آن با جهان محسوس و مطابقت وجودی این دو جهان موازی، طیف وجودی واحد و پیوسته‌ای از این دو جهان پدید می‌آید. در این طیف وجودی، جهان مثال باطن و حقیقت و جهان محسوس، ظاهر و رقیقت است. تفسیر نظام علّی بر پایه وحدت حقیقت و رقیقت این امکان را فراهم می‌آورد که علم حضوری به جهان محسوس، از طریق علم حضوری به جهان مثال به عنوان علت، باطن و حقیقت جهان محسوس فراهم آید. وجود سیال (جهان محسوس)، ظهور جهان ثابت (جهان مثال) در زمان است.
کلیدواژه‌ها: علامه ‌طباطبائی، علم حضوری، وجود سیال، جهان حسی.


 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
68
شماره صفحه: 
7
محتوای تغذیه