علامه طباطبائی

بررسی تطبیقی فطرت در اندیشه امام خمینی ره و علامه طباطبائی

سال هفدهم، شماره دوم، پياپي 66، زمستان 1398

ساسان زرانی / دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران     szarrany@yahoo.com
علی قائمی امیری / استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران     aliighaemy@yahoo.com
نجمه وکیلی / دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز    najmeh_vakili@yahoo.com
دريافت: 09/10/97                  پذيرش: 11/05/98
چکيده
مسئلة فطرت از سویی با حوزه خداشناسی ارتباط دارد و از سوی دیگر، کلید حل بسیاری از مسائل حوزه انسان‌شناسی است. نحوه وجود انسان همراه با یک سلسله دانش‌ها و گرایش‌های عالی‌ای است که از آنها در فرهنگ قرآنی با عنوان «فطرت الهی» (روم: 30) یاد می‌شود. در اندیشه امام خمینی ره، فطریات به اصلی و تبعی تقسیم می‌شوند. فطرت اصلی، فطرت عشق به کمال مطلق و خیر و سعادت مطلق است و فطرت فرعی، فطرت تنفر از نقص و انزجار از شر و شقاوت است. امور فطری در اندیشه ایشان عبارت‌اند از: فطرت بر اصل وجود مبدأ، فطرت بر توحید، فطرت بر استجماع آن ذات جمیع کمالات را، فطرت بر معاد، فطرت بر نبوت، فطرت بر وجود ملائکه و روحانیین و انزال کتب. به باور علامه طباطبائی، فطرت به معنای ایجاد از عدم است. آنچه از آثار علامه طباطبائی به دست می‌آید، این است که ایشان نقش فطرت دینی را در سه حوزه مرتبط با اصل توحید طرح کرده‌اند: 1. خداجویی؛ 2. خداشناسی؛ 3. خداباوری یا ایمان به خدا.
کلیدواژه‌ها: فطرت، فطریات، امور فطری، امام خمینی ره، علامه طباطبائی.
 


 

سال انتشار: 
1398
شماره مجله: 
66
شماره صفحه: 
67

معرفت شناسي مفاهيم فلسفي در انديشه علامه طباطبائي و آيت‌الله مصباح

سال هفدهم، شماره اول، پياپي 65، پاييز 1398

زینب درویشی / دانشجوی دکتری فلسفه و كلام اسلامي دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم    zb_darvishi@yahoo.com
محمدحسین ایراندوست / استادیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم    mohirandoost@gmail.com
حسن معلمی / دانشیار دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام    info@hekmateislami.com
دريافت: 27/10/97                  پذيرش: 08/02/98
چکيده
تحلیل و بررسی معقولات ثانی از گذشتۀ دور در میان فیلسوفان مطرح بوده است. معرفت‌شناسی مفاهیم فلسفی به بررسی نحوه انتزاع این مفاهیم می‌پردازد و در نوشتار حاضر، با روش توصیفی ـ تحلیلی، معرفت‌شناسی مفاهیم فلسفی در اندیشه علامه طباطبائي و آيت‌الله مصباح واکاوی شده است. از رهگذر این جستار مشخص می‌شود که علامه طباطبائي نخستین فیلسوفی است که نحوه انتزاع مفاهیم فلسفی از جمله مفهوم وجود و عدم را مطرح ساخته است. به باور وی، مفاهیم فلسفی با بهره‌گیری از علم حضوری انتزاع می‌شوند. آيت‌الله مصباح برخلاف علامه طباطبائي، علم حضوری و تجربه درونی را برای انتزاع هریک از نخستین مفاهیم فلسفی کافی نمی‌داند، بلکه معتقد است که علاوه بر آن باید با هم مقایسه شوند و رابطه خاصی میان آنها در نظر گرفته شود. به باور آيت‌الله مصباح، روش علامه طباطبائي در انتزاع مفاهیم فلسفی از عمومیت برخوردار نیست.
کلیدواژه‌ها: معرفت‌شناسی، مفاهیم فلسفی، معقولات ثانی، علامه طباطبائی، آيت‌الله مصباح.
 


 


سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
65
شماره صفحه: 
81
محتوای تغذیه