مفاهیم فلسفی

نحوه تحقق مفاهیم فلسفی در حکمت متعالیه

محمد فارسيات / دانشجوي دكتري حكمت متعاليه مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    m.farsiat1366@gmail.com
دريافت: 20/10/98                  پذيرش: 27/06/99
چکيده
مسئله نحوه تحقق معانی فلسفی در حکمت متعالیه از فروع مسئله اصالت وجود و اعتباریت معناست. صدرالمتألهين با طرح مسئله اصالت وجود و اعتباریت معنا ثابت کرد که هویت‌های خارجی از سنخ حقیقت وجودند و محال است که معنا در خارج یافت شود. ازاین‌رو وی بر این باور است که موجودیت معانی از جمله معانی فلسفی در خارج، عبارت است از صدق آنها بر هویات خارجی. با توجه به اینکه صدرالمتألهين هویت‌های خارجی را از سنخ معنا نمی‌داند، بر این باور است که تباین مفاهیم و معانی لزوماً منجر به تعدد در مصداق نمی‌شود و ممکن است که مفاهیم و معانی متعدد بر هویت واحدی صدق کنند. لازم است یادآوری کنیم هرچند صدرالمتألهين صدق مفاهیم و معانی متعدد را بر هویتی واحد ممکن می‌داند، لکن وی با طرح نظریه انفکاک‌پذیری عرض از معروض توانست منحاز بودن و زیادت خارجی اعراض متحد با معروض را نیز ثابت کند.
کلیدواژه‌ها: مفاهیم فلسفی، مفاهیم ماهوی، معنا، حقیقت وجود، اصالت وجود و اعتباریت معنا، عَرَض.

 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
69
شماره صفحه: 
7

معرفت شناسي مفاهيم فلسفي در انديشه علامه طباطبائي و آيت‌الله مصباح

سال هفدهم، شماره اول، پياپي 65، پاييز 1398

زینب درویشی / دانشجوی دکتری فلسفه و كلام اسلامي دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم    zb_darvishi@yahoo.com
محمدحسین ایراندوست / استادیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم    mohirandoost@gmail.com
حسن معلمی / دانشیار دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام    info@hekmateislami.com
دريافت: 27/10/97                  پذيرش: 08/02/98
چکيده
تحلیل و بررسی معقولات ثانی از گذشتۀ دور در میان فیلسوفان مطرح بوده است. معرفت‌شناسی مفاهیم فلسفی به بررسی نحوه انتزاع این مفاهیم می‌پردازد و در نوشتار حاضر، با روش توصیفی ـ تحلیلی، معرفت‌شناسی مفاهیم فلسفی در اندیشه علامه طباطبائي و آيت‌الله مصباح واکاوی شده است. از رهگذر این جستار مشخص می‌شود که علامه طباطبائي نخستین فیلسوفی است که نحوه انتزاع مفاهیم فلسفی از جمله مفهوم وجود و عدم را مطرح ساخته است. به باور وی، مفاهیم فلسفی با بهره‌گیری از علم حضوری انتزاع می‌شوند. آيت‌الله مصباح برخلاف علامه طباطبائي، علم حضوری و تجربه درونی را برای انتزاع هریک از نخستین مفاهیم فلسفی کافی نمی‌داند، بلکه معتقد است که علاوه بر آن باید با هم مقایسه شوند و رابطه خاصی میان آنها در نظر گرفته شود. به باور آيت‌الله مصباح، روش علامه طباطبائي در انتزاع مفاهیم فلسفی از عمومیت برخوردار نیست.
کلیدواژه‌ها: معرفت‌شناسی، مفاهیم فلسفی، معقولات ثانی، علامه طباطبائی، آيت‌الله مصباح.
 


 


سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
65
شماره صفحه: 
81
محتوای تغذیه