محمد فارسيات

نحوه تحقق مفاهیم فلسفی در حکمت متعالیه

محمد فارسيات / دانشجوي دكتري حكمت متعاليه مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    m.farsiat1366@gmail.com
دريافت: 20/10/98                  پذيرش: 27/06/99
چکيده
مسئله نحوه تحقق معانی فلسفی در حکمت متعالیه از فروع مسئله اصالت وجود و اعتباریت معناست. صدرالمتألهين با طرح مسئله اصالت وجود و اعتباریت معنا ثابت کرد که هویت‌های خارجی از سنخ حقیقت وجودند و محال است که معنا در خارج یافت شود. ازاین‌رو وی بر این باور است که موجودیت معانی از جمله معانی فلسفی در خارج، عبارت است از صدق آنها بر هویات خارجی. با توجه به اینکه صدرالمتألهين هویت‌های خارجی را از سنخ معنا نمی‌داند، بر این باور است که تباین مفاهیم و معانی لزوماً منجر به تعدد در مصداق نمی‌شود و ممکن است که مفاهیم و معانی متعدد بر هویت واحدی صدق کنند. لازم است یادآوری کنیم هرچند صدرالمتألهين صدق مفاهیم و معانی متعدد را بر هویتی واحد ممکن می‌داند، لکن وی با طرح نظریه انفکاک‌پذیری عرض از معروض توانست منحاز بودن و زیادت خارجی اعراض متحد با معروض را نیز ثابت کند.
کلیدواژه‌ها: مفاهیم فلسفی، مفاهیم ماهوی، معنا، حقیقت وجود، اصالت وجود و اعتباریت معنا، عَرَض.

 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
69
شماره صفحه: 
7

نحوه تحقق مفاهیم فلسفی از دیدگاه شیخ اشراق، محقق طوسی، دوانی و میرداماد

محمد فارسيات / دانشجوي دكتري فلسفه مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره  
چکیده

نحوة تحقق مفاهيم فلسفي در فلسفة مشاء

سال پانزدهم، شماره اول، پياپي 57، پاييز 1396

محمد فارسيات / دانشجوي دكتري فلسفه اسلامي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                   

رحمان عشريه / سطح چهار حوزه علميه قم                                                                        oshryeh@quran.ac.ir

دريافت: 11/8/95 ـ پذيرش: 25/4/96

چکیده

در دوران معاصر اغلب شاهد قرائت‌هایی صدرایی و یا نوصدرایی از دیدگاه مشائیان در مسئلة نحوة تحقق مفاهیم فلسفی هستیم؛ قرائتی که بر اساس مبانی فلسفی مشاء و آثار برجای‌مانده از آنها و نیز قرائت برجسته‌ترین شارحان و منتقدان فلسفة مشاء، از جمله صدرالمتألهين، مردود است و قابل دفاع نیست. امروزه اغلب این دیدگاه به مشائیان نسبت داده مي‌شود که این جماعت مفاهیم فلسفی را به نحو عرض تحلیلی و متحد با معروض، در خارج موجود می‌دانند؛ لکن مراجعه به آثار برجای‌مانده از فیلسوفان مشاء، ما را به یک سلسله مبانی در فلسفه مشاء مي‌رساند كه طبق آن مبانی، اساساً فلسفة مشاء ظرفیت طرح نظریة عرض تحلیلی و اتحاد عرض با معروض را ندارد و نیز بر اساس همین مبانی، نحوة وجود اعراض صرفاً به صورت انضمامی ممکن خواهد بود. البته لازم است یادآور شویم که در آثار ابن‌سینا گاه وی در مواردی قائل به اتحاد چند مفهوم متباین در مصداق واحد است. ما این دیدگاه را به عنوان دیدگاه نادر و غیررایج در فلسفة مشاء ارزیابی می‌کنیم که البته همین دیدگاه، بعدها در حکمت متعالیه به عنوان دیدگاه رایج در نحوة تحقق مفاهیم فلسفی شناخته شد.

کلیدواژه‌ها: مفهوم، مصداق، مفاهیم فلسفی، عرض، معروض، عرض تحلیلی، عرض انضمامی (خارجی).


 

سال انتشار: 
15
شماره مجله: 
57
شماره صفحه: 
55
محتوای تغذیه