فطريات

ذاتيات انسان و نقش آن در علوم انسانى بررسى تطبيقى ديدگاه آيت‏اللّه مصباح و آبراهام مزلو

فصل‏نامه‏اى علمى ـ پژوهشى در زمينه علوم فلسفى پاييز 1395

اسماعيل نجاتى / كارشناس ارشد فلسفه مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره     nejati@qabas.net

على مصباح / دانشيار گروه فلسفه مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره          a-mesbah@qabas.net

دريافت: 12/2/94               پذيرش: 25/11/94

چكيده

در حوزه انسان شناسى، دو رويكرد عمده «انسان شناسى فلسفى» و «انسان شناسى تجربى» دنبال مى شود. اين پژوهش به دنبال آن است كه آراى دو انسان شناس معاصر را به نمايندگى از اين دو رويكرد درباره ذاتيات انسانى مقايسه كرده، آثار اشتراكات و اختلافات مبنايى آنها را در علوم انسانى بررسى كند. ازاين رو از ميان فيلسوفان مسلمان آراى آيت اللّه محمدتقى مصباح متكى بر منابع اسلامى و حكمت متعاليه، و از ميان روان شناسان انسان گرا آراى آبراهام هارولد مزلو متكى بر فلسفه رمانتيك، فلسفه اگزيستانسياليسم و ديدگاه تجربه گرايى را مدنظر قرار داده است. اين پژوهش در نتيجه گيرى، متوجه اشتراكات محدود و ظاهرى و اختلافات بسيار و ريشه اى اين دو متفكر درباره اين مسائل اساسى شده است؛ به گونه اى كه اختلافات يادشده موجب گرديده تا ايشان در مقام توصيف پديده هاى انسانى، تبيين روابط ميان آنها، تعيين موضوعات و مسائل تحقيق، و انتخاب ابزار و منابع شناخت، به گونه متفاوت بينديشند، و در مقام دستور و تعيين هنجارهاى رفتارى نيز در ارزش گذارى، سياست گذارى، و توصيه نسبت به رفتارها و مسائل انسانى، داورى هايى متعارض داشته باشند.

 

كليدواژه ها: آيت اللّه مصباح، آبراهام مزلو، روان شناسى، علم النفس فلسفى، علوم انسانى، انسان شناسى، اسلام، فطريات، طبيعيات.


 

سال انتشار: 
14
شماره مجله: 
53
شماره صفحه: 
133

تبيين وجودشناختى فطريات از طريق مبانى حكمت متعاليه

فصل نامه اى علمى ـ پژوهشى در زمينه علوم فلسفى زمستان 1394

محسن ايزدى / استاديار دانشگاه قم                    mohseneizadi@yahoo.com

دريافت: 12/12/93               پذيرش: 7/7/94

 

چكيده

فطرياتِ انسان، از جهات پرشمارى درخور بررسى هستند. اين مقاله به تبيين وجودشناختى حقايق فطرى موجود در انسان مى پردازد. امور فطرى عبارت اند از استعدادهاى انسان كه به تدريج در قلمرو عقل نظرى و عقل عملى تجلى مى يابند. امور فطرى در اين صورت مشمول قاعده فلسفى «كل حادث مسبوق بقوة و مادة تحملها» خواهند بود كه مبيّن نياز آنها به محل (موضوع) مادى است. نياز امرى مجرد (مانند ادراك عقلى) به موضوعى مادى، با اصول فلسفى رايج در فلسفه هاى پيش از صدرالمتألهين تبيين پذير نيست؛ اما با استفاده از اصول فلسفى حكمت متعاليه مى توان اثبات كرد كه امور فطرى، استعدادهاى موجود در نفس انسان هستند كه به تدريج از طريق حركت جوهرى اشتدادى فعليت مى يابند. بر اساس اصول فلسفى صدرالمتألهين، فطريات نحوه وجود انسان هستند و نه صفاتى عارض بر وجود او.

 

كليدواژه ها: وجودشناختى، فطريات، حكمت متعاليه، امكان استعدادى، حركت جوهرى.

 

سال انتشار: 
13
شماره مجله: 
50
شماره صفحه: 
57
محتوای تغذیه